Άγιος Γρηγόριος Παλαμάς
Ομιλία 24
Στη φανέρωσι και διανομή του θείου πνεύματος κατά την ημέρα της Πεντηκοστής
Όπου γίνεται λόγος και περί της μετανοίας
Συνέχεια από εδώ: https://agiatheodora.gr/agios-grigorios-palamas-sti-fanerosi-kai-dianomi-tou-theiou-pnevmatos-kata-tin-imera-tis-pentikostis/
4 Όταν δε συμπληρωνόταν η πεντηκοστή μετά την ανάστασι ημέρα, της οποίας έφθασε τώρα η μνήμη, ενώ όλοι οι μαθητάί ήσαν συναγμένοι μαζί και ευρίσκονταν ομόψυχοι στο υπερώο εκείνου του ιερού, αλλά και στο προσωπικό του υπερώο, στο νου του, συναγμένος ο καθένας τους (διότι ήσαν σε ησυχία και αφιερωμένοι στη δέησι και στους ύμνους προς τον Θεό), «ξαφνικά», λέγει ο ευαγγελιστής Λουκάς, «ακούσθηκε ήχος από τον ουρανό, σαν από ορμή βιαίου ανέμου, και εγέμισε τον οίκο όπου εκάθονταν».
Αυτός είναι ο ήχος για τον οποίο προείπε η προφήτις Άννα, όταν εδέχθηκε την επαγγελία περί του Σαμουήλ, ότι ο Κύριος ανέβηκε στους ουρανούς κι’ εβρόντησε· αυτός θα δώση ισχύ και θα υψώση τη δύναμι των χριστών του. Τούτον τον ήχο προανακήρυξε και η θεωρία του Ηλία· διότι λέγει, ιδού η φωνή λεπτής αύρας και μέσα σ’ αυτήν είναι ο Κύριος· διότι η φωνή της αύρας είναι ήχος πνοής.
Τούτου του ήχου και της πνοής υπόδειγμα μπορείς να εύρης και στο ευαγγέλιο του Χριστού. Διότι κατά την τελευταία ημέρα την μεγάλη της εορτής, δηλαδή την Πεντηκοστή, εστάθηκε ο Ιησούς κατά τον θεολόγο και ευαγγελιστή Ιωάννη και έκραξε λέγοντας, «όποιος διψά, ας έλθη προς εμέ για να πίη». Το έλεγε δε τούτο, λέγει, περί του Πνεύματος το οποίο επρόκειτο να λάβουν οι πιστεύοντες σ’ αυτόν· αλλά και μετά την ανάστασι εμφύσησε στους μαθητάς και είπε, «λάβετε Πνεύμα άγιο».
5 Εκείνη λοιπόν η κραυγή προεσήμαινε τούτον τον ήχο και εκείνο το εμφύσημα προεσήμαινε αυτήν την πνοή, η οποία τώρα που εχύθηκε από επάνω άφθονη και ήχησε από τον ουρανό δυνατά και βοερά προσκαλεί ολόκληρη την κάτω από τον ουρανό γη και αντλεί τη χάρι για όλους τους πλησιάζοντας πιστώς και την εμβάλλει σε όλους.
Είναι δε βιαία, διότι νικά τα πάντα, και υπερβαίνει μεν τα τείχη του πονηρού, καθαιρεί δε τις πόλεις και κάθε οχύρωμα του εχθρού· ταπεινώνει μεν τους υπερηφάνους, ανυψώνει δε τους ταπεινούς στην καρδιά· συνδέει μεν τα κακώς λυμένα, διασπά δε τους συνδέσμους των αμαρτημάτων και διαλύει τα κρατούμενα.
Εγέμισε δε τον οίκο στον οποίο εκάθονταν, καθιστώντας τον κολυμβήθρα πνευματική κι’ εκπληρώνοντας την επαγγελία του Σωτήρος την οποία έλεγε προς αυτούς, καθώς αναλαμβανόταν, «ότι ο μεν Ιωάννης εβάπτισε με ύδωρ, εσείς δε θα βαπτισθήτε με άγιο Πνεύμα, όχι έπειτα από πολλές ημέρες».
Αλλά και το όνομα που έδωσε σ’ αυτούς το έδειξε να αληθεύη· διότι διά του ήχου τούτου από τους ουρανούς οι Απόστολοι έγιναν πραγματικά υιοί βροντής· «κι’ εφάνηκαν σ’ αυτούς, λέγει, γλώσσες διαμεριζόμενες ωσάν πυρός· και στον καθένα τους εκάθισε μιά κι’ εγέμισαν όλοι άγιο Πνεύμα κι’ ωμιλούσαν άλλες γλώσσες, όπως τους έδιδε το Πνεύμα να ομιλούν».
6 Εκείνα μεν που θαυματουργήθηκαν διά του δεσποτικού σώματος και παρέστησαν ότι είναι Υιός του Θεού μονογενής, σε ιδική του υπόστασι, ο κατά τους τελευταίους καιρούς συναφθείς με εμάς, επερατώθηκαν· αρχίζουν δε να τελούνται και όσα φανερώνουν ότι το άγιο Πνεύμα υπάρχει σε ιδική του υπόστασι, ώστε εμείς να γνωρίσωμε και να σκεφθούμε το μεγάλο και προσκυνητό μυστήριο της αγίας Τριάδος.
Πραγματικά το άγιο Πνεύμα ενεργούσε και προηγουμένως, διότι αυτό είναι εκείνο που ελάλησε διά των προφητών και προεμήνυσε τα μέλλοντα, ενεργούσε έπειτα και διά των μαθητών, εκδιώκοντας δαίμονες και θεραπεύοντας αρρώστιες, εφανερώθηκε δε και τώρα σε όλους κατά την ιδιαίτερη υπόστασί του διά των πυρίνων γλωσσών· και, αφού εκάθισε δεσποτικώς στους μαθητάς του Χριστού, σαν να ενθρονίσθηκε, τους κατέστησε όργανα της δυνάμεώς του.
7 Αλλά για ποιο λόγο εφάνηκε με το σχήμα των γλωσσών; Για να επιδείξη τη συμφυΐα του με τον Λόγο του Θεού· διότι τίποτε δεν είναι συγγενέστερο από τη γλώσσα προς το λόγο. Συγχρόνως δε και για τη χάρι της διδασκαλίας· διότι ο κατά Χριστό διδάσκαλος χρειάζεται χαριτωμένη γλώσσα.
Γιατί δε με πύρινες γλώσσες; Όχι μόνο για το ομοούσιο του Πνεύματος προς τον Πατέρα και τον Υιό (διότι πυρ είναι ο Θεός μας, και μάλιστα πυρ που κατατρώγει τη μοχθηρία), αλλά και για τη διπλότητα της ενεργείας του κηρύγματος των Αποστόλων· διότι μπορεί συγχρόνως να ευεργετή και να τιμωρή, και, όπως το πυρ έχει την ιδιότητα και να φωτίζη και να φλογίζη, έτσι και ο λόγος της κατά τον Χριστό διδασκαλίας, τους μεν υπακούοντας φωτίζει τους δε απειθούντας παραδίδει τελικώς σε πυρ και κόλασι αιώνια.
Είπε δε γλώσσες, όχι πυρός, αλλά σαν πυρός, για να μη νομίση κανείς ότι το πυρ εκείνο είναι αισθητό και υλικό, αλλά να αντιληφθούμε την επιφάνεια του Πνεύματος σαν με παράδειγμα. Για ποιο λόγο δε οι γλώσσες εφάνηκαν να διαμερίζωνται σ’ αυτούς;
Διότι μόνο στον Χριστό που ήλθε και αυτός από επάνω δεν δίδεται με μέτρο το Πνεύμα από τον Πατέρα· εκείνος και κατά σάρκα ακόμη είχε ολόκληρη τη θεία δύναμι και την ενέργεια, ενώ σε κανένα άλλον δεν έγινε χωρητή όλη η χάρις του Πνεύματος, αλλά ατομικώς ο καθένας αποκτά άλλος το ένα και άλλος το άλλο από τα χαρίσματα· για να μη νομίση κανείς ότι η από το Πνεύμα διδομένη στους αγίους χάρις είναι φύσις.
Συνεχίζεται
Από τον τόμο «Γρηγορίου Παλαμά, έργα 9» των Πατερικών Εκδόσεων «Γρηγόριος ο Παλαμάς». Εισαγωγή, κείμενο, μετάφραση, σχόλια Παναγιώτης Κ. Χρήστου.