Ο Όσιος Αθανάσιος ο Πάριος τιμάται στις 24 Ιουνίου
Χαράλαμπος Γ. Καρούσος, Θεολόγος (Th.M.) – Μουσουργός, υποψήφιος διδάκτωρ του Τμήματος Θεολογίας του Ε.Κ.Π.Α.
«Αθανάσιος Πάριος, ο παιδαγωγός και διδάσκαλος του γένους»
Συνέχεια από εδώ: https://agiatheodora.gr/charalabos-g-karousos-o-agios-athanasios-parios-os-paidagogos-kai-didaskalos-i-prosfora-tou-stin-thessaloniki/
Με δεδομένο λοιπόν ότι ο Πάριος επιδιώκει μία κατά Χριστόν παιδεία, ποια είναι τα μαθήματα που πρέπει να διδάσκονται στα ελληνικά σχολεία;
α) «τα γραμματικά, ήτοι τα πρώτα Ελληνικά μαθήματα» δηλαδή:
1. «οι έμμετροι χριστιανικών και ιεροπρεπών υποθέσεων λόγοι» π. χ. του Γρηγορίου του Θεολόγου ή των Απολλιναρίων σε αντικατάσταση των «Ομήρου, Ησιόδου, Ευριπίδου»,
2. κείμενα εκκλησιαστικά που μας άφησαν «πλείστοι σοφοί άνδρες κατά τούτοις φιλοπονήσαντες» και
β) «οι εφιέμενοι των μεγαλυτέρων μαθημάτων δύνανται να ακροασθώσι και των λεγομένων σχολαστικών μαθημάτων της Λογικής, της Μεταφυσικής, της Θεολογίας, της Ρητορικής» αλλά και «Μαθηματικών και Φυσιολογικών γνώσεων» [44].
Ποια είναι, τέλος, κατά τον Πάριο, τα διδακτικά εγχειρίδια, των οποίων πρέπει να γίνεται χρήση στα ελληνικά σχολεία;
1. «αι σειραί των Πατέρων … εις την Οκτάτευχον, … εις τον Ψαλτήρα, … εις τον πολύτλαν Ιώβ, … εις το Άσμα των ασμάτων, … εις την Καινήν Διαθήκην»,
2. «τα ιδιαίτερα των Πατέρων συγγράμματα, αι δεύτεραι πηγαί ζωής τω αντλούντι εξ αυτών»,
3. «τα πρακτικά των θείων Συνόδων και αι ερμηνείαι των ιερών Κανόνων»,
4. «τα ηθικά και ιστορικά και εξ αυτών εξαγόμενα και των άλλων ομοίων συγγραμμάτων» [45], διότι «ούτω θέλουσι αποβεί χρήσιμοι και ωφέλιμοι (οι λόγιοι) εις την Εκκλησίαν του Κυρίου διδάσκοντες ακαπηλεύτως και αδόλως τον Χριστώνυμον λαόν» [46].
Ο Πάριος μέσα από αρκετές θέσεις του, όπως περί Ευρώπης, μάθησης, επιστημών κλπ., γίνεται πρόκληση για την κοινή λογική και επισύρει την οργή των εκφραστών των νέων ιδεών.
Ο κύριος ιδεολογικός του αντίπαλος Αδαμάντιος Κοραής δεν διστάζει να του αποδώσει ακραίους χαρακτηρισμούς όπως «λέπρα αμαθίας», «καταποντιστής» και εχθρός του Γένους [47].
Όμως, ο Αθανάσιος Πάριος μέσα απ’ αυτές του τις θέσεις δεν κάνει τίποτα περισσότερο από το να εκφράζει το πνεύμα της Ορθοδοξίας, το οποίο βιώνει αυθεντικά.
Και γνωρίζει πολύ καλά ο ιερομόναχος «κολλυβάς» ότι στην Ορθοδοξία υπέρτατος και μοναδικός στόχος πάντα είναι η σωτηρία του ανθρωπίνου προσώπου, η αγιότητα, προς επίτευξη δε αυτής της πραγματικότητας σχετικοποιείται οιαδήποτε κοσμική αναγκαιότητα.
Άρα, η προτροπή του Παρίου για καρτερική υπομονή απέναντι στον «τραχύν της δουλοσύνης ζυγόν», τον οποίον πάσχει «το ευγενές Ελληνικόν Έθνος … δια τα πολλά ημών αμαρτήματα …» [48] από κήρυγμα εθελοδουλείας, όπως χαρακτηρίσθηκε, θα μπορούσε να είναι προτροπή προς μία λυτρωτική-επαναστατική στάση, δια της οποίας κατ’ ουσίαν επιχειρείται υπέρβαση του κόσμου και του πνεύματος που εκπροσωπεί, στάση ανάλογη με αυτή των μαρτύρων ανά τους αιώνες της Εκκλησίας.
Τελικά, η αδυναμία επαρκούς κατανόησης από τους ιδεολογικούς του αντιπάλους των προϋποθέσεων, που οδήγησαν τον Πάριο στη διαμόρφωση των θέσεών του, σε συνδυασμό με την ακραιφνή προσήλωσή του ως ηγετικού στελέχου του κινήματος των «Κολλυβάδων» στο πνεύμα της Ορθοδοξίας, συμπεριλαμβανομένης και της οξύτητας των αντιπαραθέσεων μεταξύ των αντιμαχομένων τότε πλευρών, είχε ως αποτέλεσμα την απαξίωση του ιδίου ως άκρως συντηρητικού, όπως και του εκπαιδευτικού και παιδαγωγικού του έργου στη Σχολή της Χίου [49].
43 Αποκ. Ιωάν., 21, 5.
44 Αθ. Παρ. Αντιφ., ό. π., στ΄, σσ. 70-71.
45 Αθ. Παρ. Αντιφ., ό. π., στ΄, σσ. 79-80.
46 Αθ. Παρ. Αντιφ., ό. π., στ΄, σ. 80.
47 Χατζόπουλου, 1991, σ. 423· Κοραή, Α΄, σσ. 235, 254 και 319.
48 «Παραίνεσις» στο: Αθ. Παρ. Αντιφ., ό. π., σσ. 103 και 106.
49 Αμάντου, ό. π., σ. 401.
Δημοσιευμένο στα: Πρακτικά του Ελληνικού Ινστιτούτου Εφαρμοσμένης Παιδαγωγικής και Εκπαίδευσης (ΕΛΛ.Ι.Ε.Π.ΕΚ.), 7o Πανελλήνιο Συνέδριο 10, 11, 12 Οκτωβρίου 2014
Καθώς επίσης: http://www.elliepek.gr/documents/7o_synedrio_eisigiseis/karousos.pdf