Απόστολος Γλαβίνας, καθηγητής Θεολογικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης
Συμεών Θεσσαλονίκης ως οικουμενικός διδάσκαλος
Τα κείμενα που είναι γραμμένα στα αρχαία ελληνικά παρατίθενται στη συνέχεια και σε μετάφραση.
Συνέχεια από εδώ: https://agiatheodora.gr/apostolos-glavinas-gia-ton-agio-symeon-i-ekklisia-tis-konstantinoupoleos-einai-o-ekfrastis-tis-orthodoxias-ton-dogmaton-kai-o-foreas-tis-gnisias-paradoseos/
Πάντως τα έργα του Συμεών, τα οποία εβοήθησαν πολύ τους Ορθοδόξους Χριστιανούς της Τουρκοκρατίας και τους ενίσχυσαν στη διατήρηση της ορθής πίστεως και των ορθών δογμάτων, όπως επίσης και στη διατήρηση των ορθοδόξων τελετών και της μυστικής συμβολικής σημασίας τους67, είναι αυτά που εκδόθηκαν τον Οκτώβριο του 1683 στο Ιάσιο68 και από εκεί ανατυπώθηκαν στην Πατρολογία του Jacques-Paul Migne και από αυτά ιδιαίτερα ο μεγάλος δογματικο-λειτουργικός «Διάλογος ἐν Χριστῷ κατά πασῶν τῶν αἱρέσεων και περί τῆς μόνης πίστεως τοῦ Κυρίου καί Θεοῦ καί Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, τῶν ἱερών τελετών τε και μυστηρίων πάντων τῆς Ἐκκλησίας», με το οποίο απέβλεπε ο Συμεών να προσφέρει το απαραίτητο εγχειρίδιο για τους κληρικούς, στο οποίο θα ευρίσκουν ό,τι τους είναι απαραίτητο να γνωρίζουν, ό,τι ήταν χρήσιμο γι’ αυτούς69.
Γι’ αυτό άλλωστε ηθελημένα φέρει εκλαϊκευτικό χαρακτήρα, αφού ο σκοπός του Συμεών στο έργο αυτό ήταν να αποβούν τα όσα περιέχονται ευληπτότερα και λυσιτελέστερα: Οὕτω καὶ γάρ εὐληπτότερός τε ὑμῖν καὶ τοῖς ἄλλοις ἀδελφοῖς ὁ λόγος ἂν εἴη καὶ λυσιτελέστερος, ἐκ τούτου τε ἴσως βουλομένου Θεοῦ, καὶ τί ἐπωφελές προσγενήσεται
[Διότι έτσι ο λόγος θα είναι και για εσάς και για τους άλλους αδελφούς πιο εύκολα κατανοητός και πιο ωφέλιμος, και από αυτό ίσως, αν το θέλει ο Θεός, θα προκύψει κάποιο όφελος]70.
Και μόνο το γεγονός ότι τα έργα του Συμεών, που περιέχονται στην έκδοση του Ιασίου, εκδόθηκαν μετά ταύτα στην ομιλουμένη 12 φορές, με τον τίτλο «Τα Άπαντα», αποτελεί σαφή ένδειξη της σημασίας και σπουδαιότητος του θεολογικού έργου και της προσωπικότητος του Συμεών για την καθόλου Ορθοδοξία.
Παρέλκει νομίζω να τονισθεί εδώ η σημασία του υμνογραφικού έργου του Συμεών, που εκτείνεται σε όλα τα είδη της εκκλησιαστικής ποιήσεως, όπως και η σημασία του ευχολογικού του έργου, που περιλαμβάνει 25 ευχές71.
Οι ευχές αυτές και οι ύμνοι αν χρησιμοποιηθούν στη θεία λατρεία μπορούν να την πλουτίσουν και να την ανανεώσουν, ενώ τα έργα του που αναφέρονται στο ασματικό τυπικό έχουν θεμελιώδη σημασία για την Εκκλησία αν θα αποφάσιζε κάποτε να επαναφέρει το τυπικό αυτό στη λειτουργική χρήση.
Το Σεπτέμβριο του 1429, έξι μήνες πριν από την άλωση της Θεσσαλονίκης από τους Τούρκους, απέθανε ξαφνικά ο Συμεών, ο ταπεινός, σεμνός, ασκητικός και φιλάσθενος άνθρωπος, του οποίου όμως η πολυμερής συμβολή στη ζωή της πόλεως αυτής στα κρίσιμα χρόνια της ποιμαντορίας του ήταν από κάθε πλευρά σπουδαιοτάτη72.
Ο θάνατος του καλού αυτού ποιμένα, του μακαρίου και ιερού άνδρα, όπως τον αποκαλεί ο Ιωάννης Αναγνώστης, που τον είχαν όλοι μέσα τους σαν μία ζωογόνα δύναμη, θρηνήθηκε από όλους τους κατοίκους της πόλεως, Ορθοδόξους, Εβραίους και Λατίνους και θεωρήθηκε ως προάγγελος των επερχομένων δεινών73.
67. David Balfour, Συμεών Αρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης, δ.π., σ. 71. Πρβλ. και Δημητρίου Σίμου Μπαλάνου, Οι βυζαντινοί εκκλησιαστικοί συγγραφείς από του 800 μέχρι του 1453, Αθήναι 1951, σ. 206, όπου επικρίνεται ο Συμεών ότι όλα τα ερμηνεύει συμβολικά με εξαιρετική απεραντολογία και με συχνότατες επαναλήψεις.
68. PG 155, 33-696.
69. M. Jugie, Syméon de Thessalonique, δ.π., στ. 2977.
70. PG 155, 33-36· βλ. Ιωάννου Μ. Φουντούλη, Το λειτουργικόν έργον, δ.π., σ. 33 υποσ. 1.
71. Ιωάννου Μ. Φουντούλη, Συμεών Αρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης. Τα λειτουργικά συγγράμματα. Ι. Ευχαί και ύμνοι, Θεσσαλονίκη 1968, σ. ζ-π΄.
72. Ιωάννου Αναγνώστου, Διήγησις περί της τελευταίας αλώσεως της Θεσσαλονίκης. Μονωδία επί τη αλώσει της Θεσσαλονίκης. Εισαγωγή-κείμενο-μετάφραση-σχόλια Γιάvνη Τσάρα, Θεσσαλονίκη 1958, σ. 8-9, 22-23.
73. Ιωάννου Μ. Φουντούλη, «Μία επέτειος. 550 έτη από του θανάτου του Αρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης Συμεών (+ Σεπτέμβριος 1429)», Γρηγόριος ο Παλαμάς, τόμ. 62 (1979), σ. 291, 296· πρβλ. και σ. 292, όπου ο Συμεών αποκαλείται «εθνικός άνδρας».
Απόσπασμα από το βιβλίο της Ιεράς Μητρόπολης Θεσσαλονίκης, «Πρακτικά Λειτουργικού Συνεδρίου εις τιμήν και μνήμην του εν Αγίοις Πατρός ημών Συμεώνος Αρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης του Θαυματουργού 15.9.81», έκδοση Ιεράς Μονής Αγίας Θεοδώρας Θεσσαλονίκης, 1983.
Επιμέλεια: Στ.Κ.