Αγίου Γρηγορίου Παλαμά
Ομιλία 16
Περί της οικονομίας του Κυρίου μας Ιησού Χριστού κατά τη σάρκα και περί των χαρίτων της στους αληθώς πιστεύοντας σ’ Αυτόν
Και ότι ο Θεός, αν και μπορούσε πολυτρόπως να λυτρώσει τον άνθρωπο από την τυραννία του Διαβόλου, ευλόγως προτίμησε αυτήν την οικονομία.
Εκφωνήθηκε κατά το Μέγα Σάββατο.
Συνέχεια από εδώ: https://agiatheodora.gr/agios-grigorios-palamas-o-archigos-tis-zois-ekinithike-yper-imon-apo-ypervoli-filanthropias-kai-agathotitos/
6. Γι’ αυτό ο δεσπότης όχι μόνο τον ανεκαίνισε παραδόξως με το χέρι, αλλά και τον κρατεί κοντά του· δεν έλαβε μόνο την ανθρώπινη φύση και την ανύψωσε από την πτώση, αλλά και την περιέβαλε αφράστως [με τρόπο μυστικό και ανέκφραστο] και ενώθηκε με αυτήν αδιαιρέτως κι’ εγεννήθηκε Θεός μαζί και άνθρωπος, από γυναίκα μεν, για ν’ αναλάβει εκείνην την από αυτόν πλασθείσα και με τη συμβουλή του πονηρού κλαπείσα φύση, από παρθένο δε γυναίκα, για να κάμει νέο τον άνθρωπο.
Διότι αν ήταν σπέρμα, δεν θα ήταν νέος άνθρωπος, δεν θα ήταν αρχηγός και χορηγός της νέας μη παλαιουμένης καθόλου ζωής, και δεν θα μπορούσε, αφού θα ήταν της παλαιάς μερίδος, να δεχθεί στον εαυτό του το πλήρωμα της άφθαρτης θεότητος και να καταστήσει την σάρκα ανεξάντλητη πηγή του αγιασμού, ώστε με την αφθονία δυνάμεως και των προπατόρων εκείνων τον μολυσμό ν’ αποπλύνει και στους επομένους όλους ν’ αρκεί προς αγιασμό.
Γι’ αυτό, ούτε άγγελος ούτε άνθρωπος, αλλ’ ο ίδιος ο Κύριος ευδόκησε από ευσπλαχνία να μας σώσει και να μας αναπλάσει, μένοντας αναλλοιώτως Θεός, προβαίνοντας όμως τέλειος άνθρωπος κατά το είδος μας.
7. Γεννάται λοιπόν από αγία Παρθένο ο μόνος από τους αιώνες αθώος άνθρωπος, ο μόνος που κατά κανένα τρόπο δεν ήταν άξιος να εγκαταλειφθεί από τον Θεό. Και πριν γνωρίσει το κακό, εκλέγει κατά την προφητεία το αγαθό και ζει βίο εντελώς αναμάρτητο· δεν ευρέθηκε στον βίο άξιος της εγκαταλείψεως του Θεού δικαίως, επειδή ούτε αυτός εγκατέλειψε με παράβαση τον Θεό, όπως ο πρώτος Αδάμ, αφού έγινε πληρωτής κάθε θείας εντολής, κάθε θείου νόμου, και γι’ αυτό έμεινε δικαίως ελεύθερος από την δουλεία στον Διάβολο.
Έτσι νικάται από άνθρωπο ο Διάβολος που στην αρχή ενίκησε τον άνθρωπο και εκείνος που ενίκησε την κατ’ εικόνα του Θεού φύση, που μεγαλαυχούσε γι’ αυτό, καταβάλλεται από την έπαρσή του, και ο άνθρωπος αναπλάττεται από τον ψυχικό και πραγματικό θάνατο· από τον θάνατο, στον οποίο απέθανε ευθύς μόλις εγεύθηκε το απαγορευμένο ξύλο· από τον θάνατο ο οποίος εδείχθηκε ως απειλή πριν από την παρακοή στον Αδάμ και την Εύα από τον Θεό που είπε προς αυτούς· «την ώρα που θα φάγετε από το ξύλο θ’ αποθάνετε με θάνατο»· ενώ στον θάνατο της σαρκός καταδικασθήκαμε μετά την παρακοή, τότε που ο Θεός είπε προς τον Αδάμ, ότι «γη είσαι και στη γη θα μεταβείς».
Όπως δηλαδή η εγκατάλειψις του σώματος από την ψυχή και ο χωρισμός της από αυτόν είναι θάνατος του σώματος, έτσι και η εγκατάλειψις της ψυχής από τον Θεό και ο χωρισμός τούτου από αυτήν είναι θάνατος της ψυχής, αν και κατ’ άλλον τρόπο μένει αθάνατης διότι, αν χωρισθή από τον Θεό γίνεται αισχρά και αχρεία και περισσότερο νεκρή από το σώμα, δεν διαλύεται όμως όπως εκείνο μετά την νέκρωσι, διότι δεν έχει την ύπαρξι από σύνθεσι.
8 Θα μπορούσε δε να το ιδή κανείς τούτο και στα εντελώς άψυχα σώματα· διότι τα απλούστερα μεταξύ αυτών είναι μονιμώτερα. Γι’ αυτό η λογική ψυχή όχι μόνο παθαίνει αργία, αν χωρισθή από την προς το αγαθό ενέργεια του Θεού, αλλά και γίνεται ενεργός κατά του εαυτού της με την προς τα χειρότερα ροπή, έως ότου ζώντας αμετανοήτως η αθλία, τώρα μεν σε χωρισμό από το σώμα, κατά τον καιρό δε της κρίσεως μαζί με το σώμα, παραδοθή στον άλυτο και αφόρητο δεσμό της αιωνίου κολάσεως, την οποία ο Θεός ετοίμασε για τον Διάβολο και τους αγγέλους του.
Διότι και αυτοί όλοι είναι νεκροί, αν και είναι ενεργοί κατά την κακία, λόγω της οποίας και δικαίως εγκαταλείφθηκαν από τον Θεό της πραγματικής ζωής. Αυτήν την νέκρωσι υπέστη πρώτος ο Σατανάς, διότι εγκαταλείφθηκε δικαίως από τον Θεό λόγω απειθείας, έπειτα δε μας προσέλαβε κοινωνούς αυτής, καταρρίπτοντάς μας μαζί του προς την απείθεια διά της κακοβούλου συμβουλής· αλλά ελύτρωσε την φύσι μας ο Χριστός από αυτήν την νέκρωσι, αφού επέδειξε κάθε είδους ευπείθεια κατά τον ανθρώπινο βίο του με έργα.
9 Έπρεπε δε οπωσδήποτε να απαθανατίση όχι μόνο την ανθρώπινη φύσι, που επήρε την ύπαρξι εν αυτώ, αλλά και το ανθρώπινο γένος και να το ποδηγετήση προς την μέθεξι αυτής της ζωής, η οποία στον κατάλληλο χρόνο προξενεί και στο σώμα την αιώνια ζωή, όπως και η νέκρωσις εκείνη της ψυχής προξένησε τον θάνατο και στο σώμα.
Γι’ αυτό ήταν αναγκαιότατο και ωφελιμώτατο να εκδηλωθή αυτή η οικονομία και να προβληθή η πολιτεία του προς μίμησι.
Υπήρχε εποχή που ο Θεός προβαλλόταν για να καθοράται προς μίμησι από τον άνθρωπο όπως και από τους αγαθούς αγγέλους.
Επειδή δε, αφού κατερρίψαμε κάπου κάτω τους εαυτούς μας, εξεπέσαμε από την εποψία εκείνη, συγκατεβαίνει προς εμάς από υπερβολική φιλανθρωπία ο Θεός από το ύψος, χωρίς να εξέλθη από την θεότητά του, και συμβιώνοντας μαζί μας προβάλλει τον εαυτό του ως υπόδειγμα της επανόδου προς την ζωή.
Από τον τόμο «Γρηγορίου Παλαμά, έργα 9» των Πατερικών Εκδόσεων «Γρηγόριος ο Παλαμάς». Εισαγωγή, κείμενο, μετάφραση, σχόλια Παναγιώτης Κ. Χρήστου.