Άγιος Φιλόθεος Κόκκινος
Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς
Τα πρώτα μοναχικά βήματα
Συνέχεια από εδώ: https://agiatheodora.gr/agios-grigorios-palamas-i-emfanisi-tou-evangelisti-ioanni-kai-i-angelia-tis-yposchesis-tis-panagias/
Στη Μεγίστη Λαύρα
21. Όταν το τρίτο για τον Γρηγόριο έτος μετά την αποταγή16, οπότε ο Νικόδημος, ο καθηγητής και πατέρας, εξεδήμησε προς τον Κύριο πραγματικά ευκλεώς και μακαρίως, γεμάτος χρόνια θεία και ανθρώπινα μαζί. Αυτός τότε αναχώρησε από εκεί αμέσως κι’ επήγε στη Μεγίστη Λαύρα του Αθανασίου [του Αγίου Αθανασίου του Αθωνίτη του ιδρυτή της Μεγίστης Λαύρας] του ενδόξου, όπου αξιώθηκε φιλοξενίας και υποδοχής από τους πατέρες, αγαπητής και συνηθισμένης σ’ εκείνους, ή μάλλον ευρήκε φιλοξενία επάνω από τα πατροπαράδοτα και την συνήθεια, αφού όλοι είχαν προκαταληφθή από τη φήμη κι’ είχαν από καιρό την κατάλληλη γι’ αυτόν υπόληψι.
Μένει λοιπόν κοντά τους και συγκαταβιώνει με αυτούς τρία ολόκληρα έτη17 και θαυμάζεται επίσης και εδώ για την διαγωγή και την σοφία του αξίως, αφού απέδειξε ότι η πείρα ήταν ανώτερη της φήμης και οι λόγοι πολύ πίσω από τα πράγματα.
22. Ορισθείς από τον προεστώτα της Λαύρας να επιμελήται μέρους της κοινής τραπέζης των αδελφών18, όπως συνηθίζουν εκείνοι, καθώς και να συμπαρίσταται και να συμψάλλη με τους ψάλτες τα θεία άσματα, εφαινόταν στους συντρόφους καθ’ όλα θαυμάσιος και προκαλούσε σε όλους την έκπληξι, γέροντες και νέους, κοινοβιακούς και αναχωρητάς, σοφούς και απαιδεύτους.
Διότι δεν συνέβαινε σ’ αυτόν την μία μεν από τις αρετές να ασκή, την άλλη δε να περιφρονή· ούτε την μία μεν να καλλιεργή έως τα άκρα, την άλλη δε μόλις να εγγίζη με τ’ άκρα του δακτύλων· ούτε τις μεν καθολικές και γενικές ετιμούσε μεγάλως, τις δε μερικές ατίμαζε όπως οι υποκριταί· αλλά με τόση υπερβολή έσπευσε να επιτελέση και την πράξι και τον λόγο, και τα καθολικά και τα μερικά, και όλα μαζί, ώστε η ψυχή του να είναι κέντρο συναθροίσεως και κατοικία όλων των αγαθών, διευθύνουσα όλους θαυμάσια και ελκύουσα προς τον εαυτό της όλων τις ψυχές.
Και τι να ειπή κανείς για τη χάρι του ήθους και της ομιλίας και για την ταπείνωσι και μετριοφροσύνη, παρά την σοφία και την τόση δύναμι του λόγου; Αυτή η ταπεινοφροσύνη του ήταν σαν ένα κεντρί προς κατάνυξι για τους συναναστρεφομένους αυτόν.
23. Με τον υπερβολικό λοιπόν ζήλο ο γενναίος ασκητής εκυριαρχούσε τα πάντα, όχι μόνο τα άλογα πάθη και τις ορέξεις, αλλ’ ακόμη και τις φυσικές ανάγκες, φιλοδοξώντας, ενώ ακόμη ευρισκόταν μαζί με το σώμα, να γίνη εκτός του σώματος.
Λέγουν μάλιστα ότι τόσον πολύ κατέβαλε τον ύπνο και την ανάγκη του τότε, ώστε επί τρεις ολοκλήρους μήνες να μείνη άγρυπνος όλες τις νύκτες σαν να ήταν άσαρκος, παίρνοντας ολίγο ύπνο μετά το φαγητό κατά το μεσημέρι κάθε ημέρας, ώστε, όπως νομίζω, να μη πάθη τίποτε ανεπανόρθωτο ο εγκέφαλος, εκτρεπόμενος από τη φυσική του λειτουργία λόγω ξηρότητος.
16 Λέγει ότι ήταν το τρίτο, όχι ότι είχε περάσει το τρίτο έτος, από την αποταγή, την κουρά του. Ευρισκόμαστε λοιπόν ίσως στον Ιούλιο του 1320, αφού ο Νικόδημος επέθανε πιθανώς την 11η Ιουλίου.
17 Δηλαδή από το θέρος του 1320 έως το θέρος του 1323.
18 Η τράπεζα της Λαύρας είναι πολύ μεγάλη και οι αδελφοί της ανέρχονταν τότε σ’ εκατοντάδες. Για την εξυπηρέτησί της λοιπόν ήταν χωρισμένη σε τμήματα.
Από το βιβλίο του Αγίου Φιλοθέου Κοκκίνου, «Βίος Γρηγορίου Παλαμά» των Πατερικών Εκδόσεων «Γρηγόριος ο Παλαμάς». Εισαγωγή, κείμενο, μετάφραση, σχόλια Παναγιώτης Χρήστου.
Επιμέλεια: Στ.Κ.