9 Ιουλίου
Ο Όσιος Φώτιος καταγόταν από τη Θεσσαλία, από πλούσιους και επιφανείς γονείς. Έγινε μοναχός σε νεανική ηλικία και επιδόθηκε σε ασκητικά παλαίσματα.
Όταν ήλθε στη Θεσσαλονίκη, μόνασε στην μικρή μονή των Αγίων Αναργύρων Κοσμά και Δαμιανού στην Ακρόπολη (Άνω Πόλη). Εκεί συνδέθηκε και έγινε υποτακτικός στον μεγάλο ασκητή, γέροντα Βλάσιο.
Ο γέροντας Βλάσιος συνδεόταν με τον αυτοκράτορα Ρωμανό Β’ Λεκαπηνό (959-963), του οποίου έγινε πνευματικός, όταν πήγε με τον μοναχό Φώτιο στην Κωνσταντινούπολη.
Ο γέροντας Βλάσιος βάπτισε τον γιο του αυτοκράτορα και τον ονόμασε Βασίλειο (ο μετέπειτα Βασίλειος Β’ Βουλγαροκτόνος), ενώ ο Φώτιος μετά από υπόδειξη του γέροντα κράτησε στα χέρια του τον νεοφώτιστο κατά την περιφορά με τη συνοδεία ιεροψαλτών μέχρι τον κοιτώνα του.
Ο Φώτιος όταν επέστρεψε στη Θεσσαλονίκη έφτιαξε μια καλύβα στις υπώρειες του Χορτιάτη, όπου ασκήτεψε. Την άνοιξη και το καλοκαίρι ανέβαινε στην κορυφή του Χορτιάτη. Εκεί έκτισε και ναό αφιερωμένο στον Αρχάγγελο Μιχαήλ.
Μετά την πρώτη αποτυχημένη εκστρατεία του αυτοκράτορα Βασιλείου Β’ εναντίον των Βουλγάρων ο αυτοκράτορας εγκαταστάθηκε με τον στρατό του στη Θεσσαλονίκη. Όταν αναζήτησε τον ασκητή, γέροντα Βλάσιο και έμαθε ότι εκοιμήθη, αναζήτησε, τότε, τον μαθητή του γέροντα, Φώτιο, ο οποίος τον είχε κρατήσει στα χέρια του μετά τη βάφτισή του.
Ο Βασίλειος κάλεσε τον Φώτιο να τον συναντήσει και έκτοτε συνόδευε τον αυτοκράτορα παντού, ακόμη και στις πολεμικές του εκστρατείες.
Όταν ο αυτοκράτορας επικράτησε επί των Βουλγάρων (1017/8), ο Άγιος Φώτιος επέστρεψε στην πόλη υπό τις επευφημίες των Θεσσαλονικέων.
Τα δώρα που του χάρισε ο αυτοκράτορας τα διέθεσε για το κτίσιμο ναών και μοναστηριών τόσο στην Ακρόπολη όσο και σε άλλα μέρη της Θεσσαλονίκης.
Η κοίμησή του προσδιορίζεται κάποια χρόνια μετά το 1017.
Κείμενο: Στ.Κ.