Αγίου Γρηγορίου Παλαμά αρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης
Ομιλία 11
Στον Τίμιο και ζωοποιό Σταυρό
Συνέχεια από εδώ: https://agiatheodora.gr/agios-grigorios-palamas-gia-to-mystirio-tou-stavrou/
11. Ο Ιακώβ και όταν προσκυνούσε έως το άκρο της ράβδου του και όταν ευλογούσε τους εγγονούς του, υπεδήλωνε ακόμη καθαρώτερα τον τύπο του Σταυρού. Αλλά και όντας ευπειθής στους γονείς μέχρι τέλους και αγαπητός και ευλογητός γι’ αυτό, αλλά και μισητός στον Ησαύ γι’ αυτά, κι’ υποφέροντας έτσι κάθε πειρασμό, είχε σ’ όλο του τον βίο το μυστήριο του Σταυρού ενεργούμενο.
Γι’ αυτό και ο Θεός έλεγε, «τον Ιακώβ αγάπησα, τον δε Ησαύ εμίσησα».
Κάτι τέτοιο γίνεται και μ’ εμάς, αδελφοί. Εκείνος δηλαδή που υποτάσσεται τόσο στους κατά το πνεύμα όσο και στους κατά το σώμα πατέρες κατά την αποστολική εντολή που λέγει «τα τέκνα να υπακούετε στους γονείς», αυτός ως αφοσιωμένος κατά τούτο προς τον αγαπητό υιό του Θεού, αγαπάται και από τον Θεό· εκείνος δε που παρακούει, ως ξένος της ομοιώσεως προς τον αγαπητό, μισείται και από τον Θεό.
Ο σοφός Σολομών δεικνύοντας ότι τούτο συμβαίνει όχι μόνο με τον Ιακώβ και τον Ησαύ, αλλά και διαπαντός και με όλους, λέγει, «Υιός υπάκουος θα ζήση, ενώ ο παρήκοος θ’ απολεσθή».
12. Αλλά ο υιός της υπακοής Ιακώβ, δεν επέτυχε τάχα και το μεγαλύτερο μυστήριο του Σταυρού, το της θεοπτίας, κατά την οποία ο άνθρωπος σταυρώνεται και αποθνήσκει τελειότερα διά την αμαρτία και ζη διά την αρετή; Αυτός ο ίδιος ακριβώς μαρτυρεί διά τον εαυτό του και τη θεωρία και τη μαρτυρία· διότι, λέγει, «είδα τον Θεό πρόσωπο με πρόσωπο, κι’ εσώθηκε η ψυχή μου».
Πού είναι αυτοί που ακόμη συμπαρατάσσονται με τις βδελυρές φλυαρίες των κακοδόξων που εμφανίσθηκαν στα χρόνια μας; Ας ακούουν ότι ο Ιακώβ είδε το πρόσωπο του Θεού· και όχι μόνο δεν έχασε τη ζωή του, αλλά, όπως λέγει ο ίδιος, και εσώθηκε, αν και ο Θεός λέγει, κανείς δε θα ίδη το πρόσωπό μου και θα ζήση.
Άραγε λοιπόν δύο θεοί υπάρχουν, που έχουν ο μεν ένας πρόσωπο που υποπίπτει στην όρασι των αγίων, ο δε άλλος που είναι επάνω από κάθε θέα; Είναι η χειρότερη βλασφημία!
Αλλά, πρόσωπο του Θεού βλεπόμενο είναι η κατά την επιφάνεια [αποκάλυψη, φανέρωση] στους αξίους ενέργεια και χάρις του Θεού του ιδίου· δε πρόσωπο, που δεν φαίνεται ποτέ, λέγεται μερικές φορές η επάνω από κάθε έκφανσι και όρασι φύσις του Θεού· διότι κανείς δεν εστάθηκε στην υπόστασι και ουσία του Κυρίου, κατά το γεγραμμένο, και ή είδε ή περιέγραψε την φύσι του Θεού.
Έτσι και η θεωρία κατά τον Θεό και το θείο μυστήριο του Σταυρού δεν απελαύνει μόνο τα πονηρά πάθη και τους δημιουργούς τούτων δαίμονες από την ψυχή, αλλά και τις κακόδοξες γνώμες, και σκεπάζει τους συνηγόρους των και τους απωθεί από τον περίβολο της ιεράς Εκκλησίας του Χριστού.
Μέσα σ’ αυτήν την Εκκλησία μας εχαρίσθηκε τώρα να εορτάζωμε και διακηρύσσωμε την θεία χάρι και ενέργεια του Σταυρού ανάμεσα στους προπάτορες πριν από τον Σταυρό.
13. Όπως λοιπόν στον μεν Αβραάμ ενεργούσε το μυστήριο του Σταυρού, ο δε υιός αυτού Ισαάκ ήταν τύπος του ύστερα σταυρωθέντος, έτσι πάλι στου Ιακώβ τον βίο ολόκληρο ενεργούσε το μυστήριο του Σταυρού, ο Ιωσήφ δε ο υιός του Ιακώβ ήταν τύπος και μυστήριο του Θεανθρώπου Λόγου που αργότερα επρόκειτο να σταυρωθή.
Διότι από φθόνο ωδηγήθηκε και αυτός προς την σφαγή, και μάλιστα από τους κατά σάρκα συγγενείς, διά χάρι των οποίων εστάλθηκε προς αυτούς τους ιδίους από τον πατέρα τους, όπως και ο Χριστός ύστερα. Εάν δε δεν εσφάγηκε, αλλά επωλήθηκε ο Ιωσήφ, δεν είναι αξιοπερίεργο· ούτε ο Ισαάκ άλλωστε εσφάγηκε· διότι αυτοί δεν ήσαν η αλήθεια, αλλά τύπος της μελλοντικής αληθείας.
Εάν δε πρέπει και σ’ αυτούς να δίδωμε το διπλό μυστήριο του διπλού κατά την φύσι Ιησού, η μεν οδήγησις προς την σφαγή προεφανέρωνε το κατά σάρκα πάθος του Θεανθρώπου, η δε αποφυγή του πάθους προεφανέρωνε το απαθές της θεότητος.
Το ίδιο ακριβώς θα μπορούσες να εύρης και στην περίπτωσι του Ιακώβ και του Αβραάμ. Αυτοί, αν και επειράσθηκαν, αλλά ενίκησαν, πράγμα που έχει γραφή σαφώς και διά τον Χριστό. Από τους τέσσερις λοιπόν περιβοήτους προ του νόμου άνδρες, οι μεν δύο, δηλαδή ο Αβραάμ και ο Ιακώβ, είχαν το μυστήριο του Σταυρού ενεργούμενο στη ζωή τους, ενώ οι άλλοι δύο, ο Ισαάκ και ο Ιωσήφ, προεκήρυξαν το μυστήριο του Σταυρού θαυμασίως.
Από τον τόμο «Γρηγορίου Παλαμά, έργα 9» των Πατερικών Εκδόσεων «Γρηγόριος ο Παλαμάς». Εισαγωγή, κείμενο, μετάφραση, σχόλια Παναγιώτης Κ. Χρήστου.
Επιμέλεια: Στ.Κ.