Αγίου Γρηγορίου Παλαμά
Ομιλία 49
Ανάμεσα στους Αγίους Μεγαλομάρτυρα και θαυματουργό και μυροβλύτη Δημήτριο
19 Ως ιμάτιο δε της μαρτυρικής ψυχής πρέπει να εννοήσης το σώμα, του οποίου «οι σταγόνες», σύμφωνα μ’ εκείνο το Άσμα πάλι, «είναι σαν φιάλες μύρων» και τα δάκτυλα «σαν κρίνα που στάζουν»· πολύ περισσότερο η πλευρά που ελογχίσθηκε, η οποία σαν να ετρυπήθηκε με τις λόγχες δεν κρατεί πλέον κοντά της τα μύρα ούτε αφήνει σταλαγμούς ευώδεις σαν τα κρίνα, αλλά αναδίδει αέναη πηγή και αστείρευτη· ώστε να μη μπορούμε να ειπούμε κατά το ψαλμικό, ότι «ο ποταμός του Θεού εγέμισε ύδατα», αλλ᾽ ότι η κρήνη του Θεού, που είναι το μαρτυρικό σώμα, είναι γεμάτο μύρα και θαύματα και ιάματα, και το θαυμαστότερο από αυτά είναι ότι, αν και τρέχει σαν βρύσις, μένει γεμάτη.
Και, όπως φαίνεται, η μαρτυρική και θεία ψυχή, αναβαίνοντας από το σώμα προς τον Θεό, είπε εκείνους τους λόγους, που λέγει και η νυμφευθείσα με το Θεό σ᾽ εκείνα τα Άσματα. Ποιους δηλαδή; «Σήκω, βορρά, και ελθέ, νότε, και φύσηξε στον κήπο μου και ας ρεύσουν τα αρώματά μου».
20 Κι’ έτσι τον μεν χειμώνα της ασεβείας που από την πνοή του νοητού βορρά κατέτρυχε τότε την πόλι τον απήλασε και τον διέλυσε, επανέφερε δε σ’ εμάς τη νοητή ζεστασιά της ευσεβείας, την οποία δίδει η εύπνοια εκείνου του νότου, ο οποίος εισβάλλει ωσάν στην πρύμνα των αποφασισμένων να πλέουν προς την ανατολή του ηλίου της δικαιοσύνης.
Και στον κήπο των αρετών και των χαρίτων, που είναι το μαρτυρικό σώμα, έδωσε να πηγάζουν μύρα και ιάματα, αναδεικνύοντας τόσες βρύσες όσα τρυπήματα έγιναν στο σώμα από τους λογχιστάς· διότι τα στόματα των λύκων, ανάμεσα στους οποίους κατά το ευαγγέλιο έστειλε ο Κύριος τον μαθητή του Δημήτριο, με τα δαγκάματα άνοιξαν πηγές, οι οποίες στο μεν ποίμνιο του Χριστού προκαλούν μεγάλη ευχαρίστησι και πολλές ευεργεσίες, πολλούς δε από τους λύκους και βαθμιαίως όλους μετασχηματίζουν σε αρνιά.
Κι’ έτσι οι πύλες του άδου (που είναι τα στόματα εκείνων των τυράννων τα οποία εκφέρουν τις θανατηφόρες αποφάσεις), όχι μόνο δεν κατανικούν την Εκκλησία του Χριστού, αν και προσφέρεται σε δαγκάματα, αλλά πλην της ουράνιας και αΐδιας δόξας προξενούν στους πάσχοντας και την επίγεια δόξα.
21 Θέλετε να μάθετε κι’ εκείνο, τι εννοεί δηλαδή η παραγγελία που αναγνώσθηκε σήμερα στο ευαγγέλιο του Κυρίου προς τους στελλομένους ανάμεσα στους λύκους, «να γίνετε φρόνιμοι όφεις και ακέραιοι ως αι περιστεραί»; Ο όφις είναι φυλκατικός για τον εαυτό του και καταστροφικός γι’ άλλους, έχοντας ορμή και δύναμι επιθετική και κακοποιό, ή δε περιστερά είναι άκακη και απροφύλακτη.
Παραγγέλλει λοιπόν στους δικούς του ο Κύριος να μη είναι ούτε κακοποιοί σαν τους όφεις ούτε απροφύλακτοι σαν τις περιστερές, αλλά συνάπτοντας με σύνεσι το φυλακτικό προς το φρονίμως άκακο να είναι έτοιμοι για φύλαξι της ευσεβείας και αρετής των, προς τους προσβάλλοντάς δε να φέρωνται τόσο άκακα, ώστε και να προσεύχωνται γι’ αυτούς.
Έτσι θα κατασκευασθή φάρμακο προς ζωή και γι’ αυτούς που εθανωτώθηκαν από τον νοητό όφι.
Όπως δηλαδή οι ιατροί, παίρνοντας τη σάρκα του όφεως, καθαρίζοντάς την από το δηλητηριώδες και αναμιγνύοντάς την με μερικά εδέσματα, θεραπεύουν με αυτήν τους οφιοδήκτους [αυτούς που δάγκωσε ο όφις, το φίδι], έτσι και όποιος ανακατέψη στον καιρό πειρασμών τη φρονιμάδα και προφυλακτικότητα του όφεως με το άκακο της περιστεράς, όχι μόνο τον εαυτό του καθιστά ανώτερο της βλάβης από τον όφι, δηλαδή της από τον διάβολο απάτης, αλλά και τους οφιοδήκτους, δηλαδή τους πλανημένους, θεραπεύει καταργώντας την κακία του όφεως που είναι η αμαρτία και η ασέβεια.
22 Και ο μάρτυς είναι εγγύς ο μεγάλος αυτός μάρτυς Δημήτριος. Αφού ετελείωσε το δρόμο κι’ ετήρησε την πίστι και αντιστάθηκε μέχρι αίματος προς φύλαξι της ευσεβείας, τόσο απέφυγε να εναντιωθή προς τους πειραστάς, ώστε, αφού ευχήθηκε και υπέρ αυτών προς τον Κύριο, άλλων μεν εσταμάτησε την κακία, άλλων δε την μετεποίησε, ώστε να μη υπάρχη σ’ αυτήν την πόλι ούτε λείψανο της δυσσεβείας εκείνης· αλλά να συντηρήται και να διαμένη η πόλις στην οποία και από την οποία υπέστη ο θείος μάρτυς τον βίαιο θάνατο, με τις πολύτροπες κηδεμονίες και τις πολυειδείς προστασίες και αδιάκοπες πρεσβείες του προς τον Θεό.
23. Τούτο ενδεικνύοντας κι’ εμείς μάλλον παρά ανταποδίδοντας (διότι ποια ικανότητα έχομε εμείς σε αντίδοσι;) του επαυξάνομε την πανήγυρι, ζητώντας διά της ικεσίας του προς τον Θεό ν’ αξιωθούμε και της αΐδιας πανηγύρεως των πολιτών του ουρανού.
Αυτήν είθε να επιτύχουμε όλοι εμείς με τη χάρι και φιλανθρωπία του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, στον οποίο πρέπει να δόξα, κράτος, τιμή και προσκύνησις μαζί με τον άναρχο Πατέρα του και το πανάγιο Πνεύμα, τώρα και πάντοτε στους αιώνες των αιώνων. Γένοιτο.
Απόσπασμα από την 49η ομιλία του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά, αρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης, όπως δημοσιεύεται στον τόμο, «Γρηγορίου Παλαμά, έργα 11» των Πατερικών Εκδόσεων «Γρηγόριος ο Παλαμάς».