Αγίου Γρηγορίου Παλαμά αρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης
Ομιλία 11
Στον Τίμιο και ζωοποιό Σταυρό
Συνέχεια από εδώ: https://agiatheodora.gr/agios-grigorios-palamas-prosopo-tou-theou-vlepomeno-einai-i-kata-tin-epifaneia-apokalypsi-stous-axious-energeia-kai-charis-tou-theou/
14. Τι δε πάλι συνέβηκε με τον πρώτο που εδέχθηκε από τον Θεό τον νόμο και τον μετέδωσε στους άλλους, τον Μωυσή; Δεν εσώθηκε ο ίδιος προ του νόμου με ξύλο και ύδωρ, όταν εκτέθηκε στα ρεύματα του Νείλου μέσα σ’ ένα καλάθι; Με ξύλο δε και ύδωρ έσωσε τον Ισραηλιτικό λαό, με το ξύλο προφανερώνοντας τον Σταυρό και με το ύδωρ το θείον βάπτισμα, όπως και ο Παύλος, ο επόπτης των μυστηρίων, λέγει φανερά ότι «όλοι εβαπτίσθηκαν εμπρός στον Μωυσή στη νεφέλη».
Αυτός και πριν από την θάλασσα και τη ράβδο που χρησιμοποίησε σ’ αυτήν μαρτυρεί ότι εκείνος υπέμεινε εκουσίως τον Σταυρό του Χριστού· διότι, λέγει, «εθεώρησε ανώτερο από τους θησαυρούς της Αιγύπτου τον ονειδισμό του Χριστού».
Ονειδισμός δε Χριστού από τους άφρονες είναι ο Σταυρός, όπως λέγει πάλι ο ίδιος ο Παύλος περί του Χριστού, ότι υπέμεινε Σταυρόν, καταφρονώντας την καταισχύνη. Προχωρώντας δε ο Μωυσής προανέδειξε σαφέστατα και τον τύπο ακόμη και το σχήμα του Σταυρού και την σωτηρία δι’ αυτού του τύπου.
Διότι, αφού έστησε ορθία την ράβδο, άπλωσε επάνω σ’ αυτήν τα χέρια και σχηματίζοντας έτσι τον εαυτό του σταυρικώς επάνω στη ράβδο, κατετρόπωσε αμέσως τον Αμαλήκ με αυτό το θέαμα. Αλλά επίσης τοποθετώντας τον χάλκινο όφι πλάγιο επάνω σε σημαία κι’ έτσι αναστηλώνοντας τον τύπο του Σταυρού ελεύθερα, παρήγγειλε στους δαγκαμένους από φίδια Ιουδαίους να βλέπουν προς αυτόν, κι’ έτσι εθεράπευε τα δήγματα [τα δαγκώματα] των όφεων.
15. Δε θα μου επαρκέση ο χρόνος να διηγούμαι περί του Ιησού [τον Ιησού του Ναυή] και των έπειτα από αυτόν κριτών και προφητών, του Δαβίδ και των έπειτα από αυτόν, οι οποίοι, ενεργούμενοι με το μυστήριο του Σταυρού, ανέκοψαν ποταμούς, εσταμάτησαν τον ήλιο, κατεδάφισαν πόλεις ασεβών, έγιναν νικηφόροι στον πόλεμο, κατέστρεψαν στρατόπεδα αντιπάλων, απέφυγαν στόματα μαχαίρας, έσβησαν δύναμι πυρός, έφραξαν στόματα λεόντων, ήλεγξαν βασιλείς, ετέφρωσαν πεντηκοντάρχους, ανέστησαν νεκρούς, εσταμάτησαν με τον λόγο τον ουρανό και πάλι τον απέλυσαν, καθιστώντας άγονα και πάλι γόνιμα τα σύννεφα σ’ αυτόν.
Διότι, αν ο Παύλος λέγη ότι αυτά τα ενήργησε η πίστις, αλλά η πίστις είναι δύναμις διά τη σωτηρία· γι’ αυτό όλα είναι δυνατά στον πιστεύοντα. Τέτοιο είναι οπωσδήποτε και ο Σταυρός του Χριστού διά τους πιστεύοντας· «διότι ο λόγος του Σταυρού», διά να ομιλήσωμε κατά τον Παύλο, «διά τους αφανιζομένους είναι μωρία, ενώ διά μας τους σωζομένους είναι δύναμις Θεού».
16. Αλλά διά να αφήσωμε όλους τους πριν από τον νόμο και τους υπό τον νόμο, ο ίδιος ο Κύριος, διά τον οποίο και διά του οποίου έγιναν τα πάντα, δεν έλεγε πριν από τον Σταυρό, «όποιος δεν παίρνει τον σταυρό του διά να με ακολουθήση, δεν είναι άξιός μου»; Βλέπετε ότι και πριν εμπηχθή, ο Σταυρός ήταν που έσωζε;
Αλλά και όταν ο Κύριος προέλεγε καθαρά στους μαθητάς το πάθος του και τον θάνατο διά του Σταυρού, ο δε Πέτρος μη υποφέροντας να τ’ ακούση και γνωρίζοντας ότι αυτός έχει εξουσία τον παρακαλούσε, «έλεος σ’ εσένα, Κύριε, δεν θα σου συμβή τούτο», αυτόν μεν ο Κύριος τον επετίμησε, διότι στο θέμα τούτο συλλογιζόταν ανθρωπίνως και όχι θείως· αφού δε προσκάλεσε τον όχλο μαζί με τους μαθητάς του τους είπε· «όποιος θέλει να έλθη οπίσω μου, ας απαρνηθή τον εαυτό του, ας σηκώση τον σταυρό του και ας με ακολουθήση· διότι όποιος θέλει να σώση την ψυχή του, θα την χάση, όποιος δε χάση την ψυχή εξ αιτίας εμού και του ευαγγελίου, αυτός θα την σώση».
17. Προσκαλεί βέβαια και τον όχλο μαζί με τους μαθητάς και τότε διαμαρτύρεται και παραγγέλλει αυτά τα μεγάλα και υπερφυή φρονήματα, τα πραγματικά όχι ανθρώπινα αλλά θεία, διά να δείξη ότι δεν απαιτεί αυτές τις προσπάθειες μόνο από τους εκλεκτούς μαθητάς, αλλά και από κάθε άνθρωπο που πιστεύει σ’ αυτόν. Ν’ ακολουθή τον Χριστό σημαίνει να ζη κατά το ευαγγέλιό του παρουσιάζοντας κάθε αρετή και ευσέβεια.
Ν’ απαρνήται τον εαυτό του αυτός που θέλει ν’ ακολουθήση και να σηκώνη τον σταυρό του, σημαίνει να μη λυπάται τον εαυτό του όταν το απαιτή ο καιρός, αλλά να είναι έτοιμος διά τον ατιμωτικό θάνατο υπέρ της αρετής και της αληθείας των θείων δογμάτων.
Τούτο δε, το ν’ αρνηθή κανείς τον εαυτό του και να παραδοθή σ’ εσχάτη ατιμία και θάνατο, αν και είναι μέγα και υπερφυές, δεν είναι παράλογο· διότι οι βασιλείς της γης δεν θα εδέχονταν ποτέ, όταν μάλιστα μεταβαίνουν σε πόλεμο, να τους ακολουθήσουν άνθρωποι που δεν είναι έτοιμοι να πεθάνουν γι’ αυτούς.
Πού λοιπόν είναι το αξιοθαύμαστο, εάν και ο βασιλεύς των ουρανών, αφού επεδήμησε στη γη κατά την επαγγελία του, τέτοιους ακολούθους ζητεί προς αντιμετώπισι του κοινού εχθρού του γένους;
Αλλά οι μεν βασιλείς της γης δεν μπορούν να αναζωώσουν [να δώσουν ξανά ζωή] τους φονευθέντας στον πόλεμο ούτε ν’ ανταποδώσουν κάτι ταιριαστό στους πρωταγωνιστάς από αυτούς· τι θα μπορούσε τάχα να λάβη από αυτούς κάποιος που δεν ζη πλέον;
Αλλά και γι’ αυτούς, αν ο θάνατος είναι υπέρ ευσεβών, η ελπίς είναι στον Κύριο· έτσι δε ο Κύριος ανταποδίδει ζωή αιώνια σ’ αυτούς που επρωτοστάτησαν στο να τον ακολουθούν.
Από τον τόμο «Γρηγορίου Παλαμά, έργα 9» των Πατερικών Εκδόσεων «Γρηγόριος ο Παλαμάς». Εισαγωγή, κείμενο, μετάφραση, σχόλια Παναγιώτης Κ. Χρήστου.
Επιμέλεια: Στ.Κ.