Γιορτάζουν στις 11 Μαΐου
Οι θρυλικοί Θεσσαλονικείς Άγιοι της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, της αποκαλούμενης σήμερα Βυζάντιο, μοιάζουν να είναι δύο από τα πιο λαμπρά διαμάντια του μεγαλοπρεπούς και μεγαλειώδους κράτους το οποίο σφράγισε με την χιλιετή επικράτησή του τον πολιτισμό.
Οι Απόστολοι και Φωτιστές των Σλάβων που έζησαν τον 9ο αιώνα εργάστηκαν ως καταλύτες για τον ανακαινισμό της Ευρώπης με τον εκχριστιανισμό της. Αυτό έφερε και την πολιτισμική ενοποίησή της και έτσι με την πάροδο των χρόνων έπαψε η ήπειρος αυτή να είναι διχασμένη θρησκευτικά.
Οι Άγιοι Κύριλλος και Μεθόδιος, άνθρωποι ιδιαίτερα μορφωμένοι και ευλογημένοι λόγω των ποικίλων προσπαθειών τους τόσο όσο αφορά την εξωτερική μόρφωσή τους στα γράμματα και τις γλώσσες όσο και για την εσωτερική πνευματική τους καλλιέργεια, τη νήψη και τον εξαγιασμό τους επιλέχτηκαν για να εκπροσωπήσουν την Ανατολική Αυτοκρατορία αλλά και την Ορθόδοξη Εκκλησία.
Δεν τους έλειπαν και άλλα προσόντα, όπως οργανωτικά, διοικητικά και επικοινωνιακά και αυτό βοηθούσε πάρα πολύ την δύσκολη αποστολή που έλαβαν εντολή να εκτελέσουν. Κράτος και Εκκλησία βοήθησαν πάρα πολύ για να οργανωθεί σωστά η αποστολή αυτή.
Άμεσοι εντολείς τους ήταν ο αυτοκράτορας Μιχαήλ Γ’ και ο Πατριάρχης Άγιος Φώτιος.
Ήταν η πιο λαμπρή και θαυμαστή εκστρατεία των Βυζαντινών η οποία προετοιμάστηκε ανάλογα, όπως κάθε άλλη τροπαιοφόρος εκστρατεία στην οποία επικράτησαν. Μόνο που σ’ αυτήν δεν υπήρχαν ηττημένοι.
Η αυτοκρατορία ανέθεσε στους δύο αδελφούς την όλη προετοιμασία για την συνάντηση με τους Σλάβους, αφού η έκκλησή από τους τελευταίους ήταν σαφής. Ζητούσαν να τους αποστείλουν Αποστόλους και δασκάλους. Το ίδιο σαφής με την έκκλησή τους αυτή έμοιαζε να είναι και η ένταξή τους στην ευρύτερη πολιτική και πολιτισμική οικογένεια.
Παρ’ όλα αυτά η προσπάθειά τους δεν ήταν χωρίς δυσκολίες, χωρίς εμπόδια, χωρίς προβλήματα. Και, μάλιστα, μέσα από τον ίδιο τον κόσμο της ευρύτερης Εκκλησίας. Εξάλλου σε κάθε πνευματικό αγώνα υπάρχουν κάποιες ιδιαίτερες μάχες και συγκρούσεις οι οποίες πολλές φορές βοηθούν για να προβληθούν οι αγαθές προθέσεις της προσπάθειας.
Γι’ αυτό και η πρόσκληση των Θεσσαλονικέων Αγίων από την Εκκλησία της Ρώμης για να δώσουν εξηγήσεις για την χρήση της σλαβικής γλώσσας στην λατρεία αποτέλεσε γι’ αυτούς αφορμή για να παρουσιάσουν τις πραγματικές πνευματικές προθέσεις και διαστάσεις της αποστολής τους.
Το Αποστολικό ήθος και η πνευματική διάκριση που κατέκλυζε το πνεύμα και τις ψυχές των δύο αδελφών βοήθησαν να ξεπεραστεί και αυτό το εμπόδιο και να συνεχίσουν ενισχυμένοι το έργο που ανέλαβαν.
Για μια ακόμη φορά η πνευματική καλλιέργεια κατάκτησε την Ρώμη η οποία ενέκρινε και ευλόγησε θεαματικά τόσο την χρήση της σλαβικής γλώσσας στην εκκλησιαστική λατρευτική ζωή των Σλάβων όσο και τις ευρύτερες αποστολικές τους προσπάθειές τους.
Ο Κύριλλος, όμως, (ο σοφός μέχρι τότε Κωνσταντίνος), ασθένησε ενώ βρισκόταν στην Ρώμη και αφού έλαβε το σχήμα του μοναχού εκοιμήθη (869). Ενταφιάστηκε στην Ρώμη.
Ο αδελφός του Μεθόδιος συνέχισε το έργο που ξεκίνησαν, μαζί με τους λοιπούς συνεργάτες τους, αλλά αυτήν την φορά με τις ευλογίες και της Εκκλησίας της Ρώμης. Και, μάλιστα, ως αρχιερέας, αφού ο Πάπας του έδωσε τον βαθμό του Αρχιερέως.
Μόνο που η αποστολική «εκστρατεία» θα βρει ξανά ιδιοτελή εμπόδια για την εκκλησιαστική επικράτηση στους νέους προσήλυτους χριστιανούς και τις περιοχές τους. Για τον λόγο αυτό ο Άγιος Μεθόδιος φυλακίστηκε σε γερμανική φυλακή για, σχεδόν, τρία χρόνια! Αποφυλακίστηκε μετά από εντολή του Πάπα Ρώμης.
Ο Άγιος Μεθόδιος κοιμήθηκε στην Μοραβία. Την αποστολή συνέχισαν οι Ιεραπόστολοι οι οποίοι ήταν γαλουχημένοι πνευματικά από τον ίδιο και, βεβαίως, και αυτοί υπέστησαν ποικίλους διωγμούς και ταλαιπωρίες.
Ο σπόρος, όμως, τον οποίο έριξαν οι δύο θεσσαλονικείς Άγιοι έμελλε να αποδώσει καρπούς εκατονταπλασίονας στην πίστη και στον πολιτισμό. Έτσι μεταφέρθηκε διαδοχικά σε όλο τον σλαβικό κόσμο.
Ήταν η μεγαλύτερη ειρηνική και πνευματική εκστρατεία η οποία διαμόρφωσε έναν καινούργιο κόσμο.
Παρ’ όλα αυτά οι θεσσαλονικείς Άγιοι για πάρα πολλά χρονιά δεν είχαν ανακηρυχτεί επίσημα ως Άγιοι από την καθ’ ημάς Εκκλησία, παρ’ όλο που η Εκκλησία της Ρώμης τους είχε αναγνωρίσει από το 1880.
Για μας παρέμειναν κατά κάποιον τρόπο ως ένας θρύλος και θρυλικά πρόσωπα μέχρι να ενσκήψουμε σοβαρά και πιο συστηματικά στο μεγαλειώδες έργο που ανέλαβαν και έφεραν εις πέρας με τον πιο λαμπρό τρόπο.
Το 1961 καθιερώθηκαν ως Άγιοι με την κανονική εκκλησιαστική έννοια, δηλαδή αγιοκατατάχθηκαν και έτσι με την πάροδο των χρόνων και με την επιστημονική μελέτη της ζωής και του έργου τους ρίχτηκε άπλετο φως στην ιερή διαδρομή τους επί γης. Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που προέκυψαν, εν τω μεταξύ, ήταν και η προσπάθεια για την οικειοποίησή τους από άλλους λαούς.
Πλέον, όμως, δεν υπάρχει κάποιο θέμα και έτσι οι Θεσσαλονικείς τους τιμούν ως σαρξ εκ της σαρκός τους.
Σήμερα είναι η καθιερωμένη ημέρα μνήμης τους και έτσι η Θεσσαλονίκη πανηγυρίζει με κάθε μεγαλοπρέπεια.
Οι Άγιοι Κύριλλος και Μεθόδιος δεν είναι πλέον ένας θρύλος που μεταφέρεται από στόμα σε στόμα μέσα στους αιώνες. Πρόκειται για ιστορικά πρόσωπα που με πλήρη γνώση της αρχής τους, δηλαδή του τόπου γέννησής τους, της παιδείας και της όλης πορείας τους, αλλά και του οσιακού τους τέλους.
Όλα αυτά με την επίσημη σφραγίδα της Εκκλησίας η οποία τους τιμά, τους γιορτάζει και τους προτείνει ως παράδειγμα προς μίμηση.
Κείμενο Στέλιος Κούκος