Άγιος Ιωάννης Χρυσόστομος
Υπόμνημα στην Β’ Προς Θεσσαλονικείς Επιστολή του Αποστόλου Παύλου
ΟΜΙΛΙΑ Β’
(Β’ Θεσ. 1.1-8)
3 Τι λοιπόν; είναι ίση η ανταπόδοση; Καθόλου· αλλά πρόσεχε πως με τα όσα λέγει στη
συνέχεια δείχνει ότι είναι μεγαλύτερη η θλίψη και πολύ πιο μεγαλύτερη η ανάπαυση.
Να και άλλη παρηγοριά γιατί, λέγει, αυτοί που συμμετέχουν στην θλίψη του θα συμμετέχουν και στην ανταπόδοσή του (γιατί αυτό σημαίνει το «μεθ᾽ ημών»), συμπεριλαμβάνοντας αυτούς στα έπαθλα που θα λάβουν εκείνοι που επέτυχαν μύρια και μεγαλύτερα κατορθώματα.
Έπειτα προσθέτει και το χρόνο και με την περιγραφή διεγείρει τη σκέψη τους, ανοίγοντάς τους κατά κάποιο τρόπο με το λόγο ήδη τους ουρανούς και παρουσιάζοντάς τον στα μάτια τους, και τοποθετεί γύρω απ’ αυτόν την αγγελική στρατιά, κάμνοντας την εικόνα πιο πλατειά και από τον τόπο και από αυτά που τον περιστοιχίζουν, ώστε ν’ αναπνεύσουν αυτοί λίγο.
«Και σε σας που θλίβεσθε», λέει, «ν’ ανταποδώσει ανακούφιση, μαζί με μας, όταν ο Κύριος Ιησούς θ’ αποκαλυφθεί από τον ουρανό μαζί με τους αγγέλους της δυνάμεώς του, μέσα σε πύρινη φλόγα, και θα εκδικηθεί εκείνους που δεν αναγνωρίζουν Θεό και δεν υπακούουν στο Ευαγγέλιο του Κυρίου μας Ιησού Χριστού». Αν αυτοί που δεν υπακούουν στο Ευαγγέλιο θα τιμωρηθούν, τι δε θα πάθουν εκείνοι που, μαζί με το ότι δεν υπακούουν, και σας θλίβουν;
Πρόσεχε παρακαλώ σύνεση. Δεν είπε εδώ αυτούς που σας θλίβουν, αλλ’ «αυτούς που δε υπακούουν». Ώστε, πρέπει να τιμωρήσει αυτούς, λέγει, αν και όχι για σας, αλλά για τον εαυτό του. Αυτό δηλαδή το είπε για να δηλώσει με βεβαιότητα ότι αυτοί πρέπει οπωσδήποτε να τιμωρηθούν, ενώ το προηγούμενο το είπε για να δηλώσει ότι και αυτοί θα τιμηθούν.
Το να πιστέψουν λοιπόν συντελεί η βεβαιότητα για την τιμωρία, ενώ το να ευχαριστηθούν συντελεί το ότι και τα παθαίνουν αυτά εξ αιτίας των κακών που τους έκαμαν. Αυτά λεχθήκαν βέβαια προς εκείνους, ταιριάζουν όμως και σ’ εμάς.
Όταν λοιπόν βρισκόμαστε σε θλίψεις ας σκεπτόμαστε αυτά. Να μη χαιρόμαστε για την τιμωρία των άλλων, σαν να εκδικούμαστε, αλλά να χαιρόμαστε για το ότι απαλλασσόμαστε εμείς από τέτοια τιμωρία και κόλαση. Γιατί ποιά είναι η ωφέλεια για μας όταν τιμωρηθούν άλλοι;
Ας μην έχομε, παρακαλώ, τέτοιες ψυχές, και ας προτρεπόμαστε στην αρετή από την βασιλεία του Θεού. Αυτός που είναι βέβαια πολύ ενάρετος οδηγείται στην αρετή όχι από φόβο, ούτε από τη βασιλεία, αλλά γι’ αυτόν τον ίδιο το Χριστό, όπως έκαμνε ο Παύλος.
Πλην όμως εμείς ας σκεπτόμαστε τα αγαθά της βασιλείας του Θεού, και τα κακά της γέεννας του πυρός, και έστω και έτσι ας ρυθμίζουμε και ας παιδαγωγούμε τους εαυτούς μας, και ας παρακινούμαστε έστω και έτσι προς αυτά που πρέπει να πράττουμε.
Όταν δεις κάτι ωφέλιμο και πολύ μεγάλο στον παρόντα βίο, σκέψου τη βασιλεία του Θεού, και δε θα το θεωρήσεις τίποτε· όταν δεις κάτι φοβερό, σκέψου τη γέεννα και θα το περιγελάσεις· όταν κατέχεσαι από σαρκική επιθυμία, να σκέπτεσαι τη φωτιά της κολάσεως, να σκέπτεσαι ότι αυτή η ηδονή της αμαρτίας δεν αξίζει τίποτε, κι ότι δεν είναι καν ηδονή.
Γιατί, αν ο φόβος των νόμων που ισχύουν εδώ στη γη έχει τόση δύναμη, ώστε και να μας αποτρέπει από τις κακές πράξεις, πολύ περισσότερο πρέπει να έχει η ανάμνηση των μελλόντων, η αθάνατη τιμωρία, η αιώνια κόλαση· εάν ο φόβος του επίγειου βασιλιά μας αποτρέπει από τόσα κακά, πόσο μάλλον ο φόβος του αιώνιου βασιλιά;
Πώς λοιπόν μπορούμε να έχουμε διαρκώς αυτό το φόβο; Αν ακούμε συνέχεια τις Γραφές. Γιατί, αν η θέα και μόνο ενός νεκρού κλονίζει τόσο την ψυχή μας, πόσο μάλλον η γέεννα και το άσβεστο πυρ, πόσο μάλλον το αιώνιο σκουλήκι; Αν σκεπτόμαστε πάντοτε τη γέεννα δε θα πέσουμε γρήγορα μέσα της.
Γι’ αυτό ο Θεός μας απείλησε με κόλαση· γιατί, αν η σκέψη γι’ αυτήν δεν είχε κάποιο μεγάλο κέρδος, δε θα μας απειλούσε ήδη ο Θεός με αυτήν· αλλ’ επειδή η μνήμη της μπορεί μεγάλα πράγματα να κατορθώσει, γι’ αυτό σαν κάποιο φάρμακο σωτήριο ενέβαλε την απειλή της μέσα στις ψυχές μας.
Ας μη παραβλέπουμε λοιπόν το τόσο μεγάλο κέρδος που γεννιέται απ’ εδώ, αλλ’ ας σκεπτόμαστε συνέχεια αυτήν και στα γεύματα και στα δείπνα. Γιατί η ομιλία για ευχάριστα πράγματα δεν ωφελεί καθόλου την ψυχή, αλλά την καθιστά πιο χαλαρή, ενώ η ομιλία για λυπηρά και σκυθρωπά περισφύγγει κάθε τι διαμελισμένο και παραλυμένο της ψυχής, και ενώ είναι αυτή χαλαρωμένη τη συμμαζεύει και την επιστρέφει.
Αυτός που ομιλεί για θέατρα και ηθοποιούς δεν την ωφέλησε σε τίποτε, αλλά και περισσότερο της άναψε τη φλόγα και την έκαμε πιο επιρρεπή στις ηδονές· αυτός που μεριμνά για τα ξένα πράγματα και ασχολεί από κάθε άργυρο. Γιατί άκουγε τον προφήτη που λέγει «οι εντολές σου βρίσκονται πάντοτε μπροστά μου». Και ο Χριστός συνέχεια γι’ αυτήν ομιλεί. Γιατί, αν και στεναχωρεί τον ακροατή, όμως τον ωφελεί πάρα πολύ.
Απόσπασμα από τον τόμο «Ιωάννου Χρυσοστόμου έργα 23, των Πατερικών Εκδόσεων Γρηγόριος ο Παλαμάς. Εισαγωγή, κείμενο, μετάφραση, Ελευθέριος Γ. Μερετάκης (θεολόγος) και Ζαχαρούλα Κατσανεβάκη-Μπίρδα (φιλόλογος).