Άγιος Γρηγόριος Παλαμάς
Ομιλία 61
Κατά τη δωδέκατη Κυριακή του Λουκά με θέμα,
Την παράδοξη θεραπεία των δέκα λεπρών
Όπου γίνεται λόγος και περί της ειρήνης προς τον Θεό και προς εαυτούς και προς αλλήλους
Συνέχεια από εδώ: https://agiatheodora.gr/agios-grigorios-palamas-o-palaios-nomos-theorouse-ti-lepra-efamarti-kai-miara-kai-apotropaia-kai-onomaze-akathartous-tous-leprous/
5 Επειδή δε η λέπρα υπαινίσσεται την αμαρτία, η επίδειξις στους ιερείς δεικνύει οπωσδήποτε τούτο, ότι κανείς από τους αμαρτάνοντας στον Θεό, ακόμη και αν απομακρυνθή από την αμαρτία, ακόμη και αν την ισοσταθμίση με τα έργα της μετανοίας, δεν μπορεί να λάβη από τον εαυτό του τη συγχώρησι και να συσταθή στους ανευθύνους, εάν δεν μεταβή στον έχοντα από τον Θεό την εξουσία να λύνη και επιδείξη σ’ αυτόν την λεπρωμένη ψυχή του διά της εξομολογήσεως και δεχθή από εκείνον την διαβεβαίωσι της αφέσεως.
Αυτός λοιπόν, που εκτελεί και τις συμβολικές πράξεις του νόμου για μας, στέλλει για τον ίδιο λόγο και τους λεπρούς στους ιερείς για να ελεγχθούν, οικονομώντας και κάτι επί πλέον· διότι ήταν ικανό το θαύμα, ν’ απαλλάξη ακόμη και τους ιερείς από την προς αυτόν απιστία.
Διότι κάποτε ελεπρώθηκε και η αδελφή του Μωυσέως Μαριάμ, για αιτία που δεν είναι καιρός να την ειπούμε τώρα, αλλά πάντως ελεπρώθηκε· και ο Μωυσής που εδοκίμασε άλγος από το πάθος εζητούσε διά προσευχής την ίασι της αδελφής του από τον Θεό· και την επήρε μεν αλλά έπειτα από επτά ημέρες.
6 Σκεφθήτε πόση υπεροχή προσμαρτυρεί το θαύμα στο Χριστό απέναντι στον Μωυσή. Πραγματικά αυτός στον μεν λεπρό που του είπε, «Κύριε, αν θέλης, μπορής να με καθαρίσης», απάντησε «θέλω, καθαρίσου», και αμέσως τον απήλλαξε από τη λέπρα· εδώ δε έδωσε την ίασι σε δέκα λεπρούς που εζήτησαν από μακριά την κάθαρσι, χωρίς καν να ειπή τίποτε, αλλά μόνο με επίνευσι. Άρα δε είναι φανερό σε όλους όσοι έχουν νου, ότι αυτός είναι εκείνος στον οποίο προσευχόταν ο Μωυσής και τον οποίο ικέτευε ως Θεό να συγκατανεύση στην κάθαρσι της Μαρίας;
Γι’ αυτό λοιπόν οι τόσοι αυτοί λεπροί που εκκαθαρίσθηκαν με αυτόν τον τρόπο αποστέλλονταν στους ιερείς, για να γνωρίσουν κι’ αυτοί διά του θαύματος τη δύναμι του Χριστού, αφού δε μάθουν από τους λεπρούς ότι ήλθαν να εκπληρώσουν τον νόμο σύμφωνα με τη γνώμη εκείνου που έχει τόση δύναμη, να καταλάβουν ότι εκείνου γνώμη είναι και ο δοσμένος διά του Μωυσέως νόμος, κι’ έτσι να πιστεύσουν στον ένα τούτο Θεό, που είναι ο ίδιος, και του νόμου και της χάριτος, και να οδηγήσουν αυτοί τελειότερα τους καθαρισμένους λεπρούς προς την πίστι σ’ αυτόν.
Διότι έτσι έπρεπε, αν κι’ εκείνοι ασυνέτως έπρατταν τα αντίθετα. Αν δε και εκείνοι έπρατταν τ’ αντίθετα, αλλ’ ο Χριστός δεν παρέλειπε ποτέ τίποτε από όσα τους είλκυαν προς την σωτηρία· διότι έχει αδαπάνητη και αήττητη την ανεξικακία και τη φιλανθρωπία και δεν ήταν δυνατό να νικηθή η μακροθυμία εκείνου με την κακία τούτων.
7 Αλλά, καθώς οι λεπροί, πηγαίνοντας προς τους ιερείς, εθεραπεύθηκαν στο δρόμο, «ένας από αυτούς, αφού είδε ότι εθεραπεύθηκε, επέστρεψε δοξάζοντας το Θεό μεγαλοφώνως και έπεσε με το πρόσωπο στα πόδια του για να τον ευχαριστήση· κι’ αυτός ήταν Σαμαρείτης».
Καλά είπε ο ψαλμωδός προφήτης για το τότε γένος των Ιουδαίων, ότι «δεν υπήρχε άνθρωπος που να καταλαβαίνη, που να εκζητή τον Θεό· όλοι παρεξέκλιναν, όλοι αχρειώθηκαν».
Πραγματικά αν αυτοί οι εννέα, που τόση ευεργεσία επέτυχαν από τον Χριστό και τέτοιο θαύμα είδαν επάνω τους, δεν εκατάλαβαν ότι ο Ιησούς είναι Θεός, δεν επέστρεψαν για να τον αναζητήσουν, δεν απέδωσαν την μεγαλύτερη δοξολογία ούτε την ευχαριστία, ο Ασσύριος κατά το γένος (διότι από αυτούς προερχόταν η σαμαρειτική αποικία), που ήταν ένας από αυτούς, όταν είδε το θαύμα και την επίτευξι της ποθητής ευεργεσίας, εκατάλαβε και κατά την πίστι ετελειώθηκε και, αφού εστράφηκε, λέγει και εκτελεί λόγια και πράγματα ευγνωμοσύνης και πίστεως, προσπίπτοντας δημοσία με το πρόσωπο στα πόδια του ευεργέτη και δοξάζοντας ως Θεό αληθινόν αυτόν που του εχάρισε την κάθαρσι.
Ο δε Κύριος λέγει προς τους γύρω του· «δεν εκαθαρίσθηκαν οι δέκα; πού είναι οι εννέα; Δεν ευρέθηκαν να επιστρέψουν για να δοξολογήσουν τον Θεό». Και όμως γι’ αυτό εθεράπευσε και τούτους, για να λάβουν την άδεια να συμβιώνουν με τους γύρω τους και να κερδίσουν την ιατρεία των ψυχών και να δοξάσουν τον ιατρό και των ψυχών και των σωμάτων· εκείνοι όμως δεν ευρέθηκαν να δώσουν δόξα στο Θεό.
8 Αλλά τί πάθος! Διότι αυτό μπορεί κανείς να ιδή να πάσχωμε κι’ εμείς τώρα. Αφού εκαθαρισθήκαμε από τον Χριστό απ’ εκείνη την πρώτη κατάρα, που ήταν απλωμένη επάνω μας σαν λέπρα, καθ’ όσον το πάθος εκτός από το σώμα εδιάβαινε και στην ψυχή· αφού εκαθαρισθήκαμε λοιπόν απ’ αυτήν διά του Χριστού, κι’ ελάβαμε πάλι από εκείνον καθαρή τη φύσι μας σαν από την αρχή, δεν προσκολλώμαστε σε τούτον μ’ ενάρετη διαγωγή προσφέροντάς του δόξα, αλλά απομακρυνόμαστε πάλι από αυτόν με επάρατα και παράνομα έργα, όπως λέγει προς αυτόν ο Δαβίδ, ότι «δεν θα παραμείνουν παράνομοι εμπρός στους οφθαλμούς σου».
Γι’ αυτό πάλι ο Κύριος, οικτείροντας τους τοιούτους ανθρώπους και θρηνώντας κατά κάποιον τρόπο εκείνους κι’ εμάς τους έπειτα από εκείνους ομοίους μ’ εκείνους, όπως προς τον Αδάμ, όταν εξέπεσε από τη θεία εκείνη δόξα, έλεγε, «Αδάμ πού είσαι;», έτσι έπειτα λέγει και προς αυτούς, «οι εννέα όμως πού είναι; Δεν ευρέθηκαν να δώσουν δόξα στο Θεό, παρά μόνο ο αλλογενής τούτος». Λέγοντας δε «παρά μόνο ο αλλογενής τούτος», δεικνύει την αχαριστία και σκληροκαρδία του γένους των Ιουδαίων και ότι τα μεν έθνη ήσαν έτοιμα για επιστροφή, οι δε Ιουδαίοι ήσαν αγύριστοι εντελώς προς σωτηρία.
Γι’ αυτό σ’ αυτόν που επέστρεψε με ευγνωμοσύνη εχάρισε δικαίως και την ψυχική σωτηρία, που προτυπώνει τη σωτηρία των εθνών διά πίστεως, λέγοντάς του «σήκω και πήγαινε· η πίστις σου σ’ έσωσε· πήγαινε στην ειρήνη». Εκείνους δε που δεν επέστρεψαν, αφού τους ωνείδισε μόνο για την σιωπή, έδειξε ότι απέτυχαν στην ψυχική σωτηρία.
Από τον τόμο «Γρηγορίου Παλαμά, έργα 11» των Πατερικών Εκδόσεων «Γρηγόριος ο Παλαμάς». Εισαγωγή, κείμενο, μετάφραση, σχόλια Παναγιώτης Κ. Χρήστου.
Επιμέλεια: Στ.Κ.