Αγίου Γρηγορίου Παλαμά
Ομιλία 49
Ανάμεσα στους Αγίους Μεγαλομάρτυρα και θαυματουργό και μυροβλύτη Δημήτριο
Συνέχεια από εδώ: https://agiatheodora.gr/agios-grigorios-palamas-o-sybolitis-mas-poliouchos-agios-dimitrios-to-mega-thavma-tis-oikoumenis-to-mega-oraisma-tis-ekklisias/
5. Το να επιχειρήση κανείς να εγκωμιάζη τον τόσο μεγάλο από τα εξωτερικά προσόντα και να λέγη γι’ αυτήν τη γενέτειρά του ότι είναι ένα είδος κορυφής όλης της Θεσσαλίας και από τα ίδια τα πράγματα φερωνύμως επώνυμα της δυνάμεως [και ότι το ίδιο το όνομά της, Θεσσαλονίκη, αποδεικνύει στην πράξη τη δύναμή της νίκη επί των Θεσσαλών], επίσης δεν αναφέρουμε τη λαμπρότητα των προγόνων και τη δόξα των γονέων, έστω και αν από αυτά φανερώνεται αξιοθαύμαστος με το παραπάνω, είναι πάντως περιττό.
Διότι μάλλον αυτός είναι γι’ αυτούς το μέγα καύχημα· στο Δημήτριο δε πώς θα μπορούσε να προσφερθή από αυτούς τους κόσμους, σ’ αυτόν που επεκόσμησε όλη την οικουμένη, ακόμη και τον άνω κόσμο; Σ’ αυτόν δε ποιος είναι κόσμος;
Η ακαθαίρετη [ακλόνητη] πίστις, η απειρόδωρη χάρις, ο θεός και αναφαίρετος πλούτος των θεοειδών αρετών, που τώρα είναι θησαυρισμένος στους ουρανούς, αφού έγινε στα εκεί ταμεία προσθήκη των καλλίστων αγαθών· μάλλον δε φθάνει από τη γη στον ουρανό, ακόμη και όταν ευρίσκεται στη ζωή, και μολονότι εγεννήθηκε από ανθρώπους, είναι μεγάλη προσθήκη στα αΐδια καλά ο Δημήτριος και καλλονή παγκόσμιος μαζί και υπερκόσμιος.
6. Τούτον προβλέποντας ο Δαβίδ, εμακάρισε και ανύμνησε λέγοντας, «μακάριος ήταν ο άνδρας που δεν επορεύτηκε στη βουλή των ασεβών και δεν στάθηκε στη οδό των αμαρτωλών». Πραγματικά δεν καταδέχθηκε ποτέ κάτι μη θεοσεβές στο νου του ούτε έκανε πράξη μη θεάρεστο, αλλά, φυλάξας αμίαντο την από το βάπτισμα κατά Χριστόν θεία χάρη, είχε το θέλημα που αρμόζει στο νόμο του Κυρίου, σαν βίβλος του Θεού και σαν πυκτίδα [καθαρό, αψεγάδιαστο πινακίδιο/τετράδιο γραφής] και πλάκα θεοχάρακτη ή σαν πινακίδα γραμμένη με το δάκτυλο του Θεού και τοποθετημένη εμπρός σε όλους σε κοινό όφελος.
Διότι κατά τον Ησαΐα, «πριν γνωρίση το κακό, εξέλεξε το αγαθό» και κατά τον άνθο της νεότητος αποδέχθηκε την ωραιότητα της παρθενίας. Και ολόκληρος αφιερώθηκε σ’ αυτό το απόκτημα, πράττοντας τα πάντα, ώστε να είναι παρθένος και στο σώμα και στην ψυχή και να έχει με τον τρόπο αυτόν την πολιτεία στους ουρανούς και να βαδίζη εφαμίλλως προς τους ασωμάτους ευρισκόμενος στο σώμα.
Είχε σ’ αυτό σύμμαχες όλες τις άλλες αρετές και πριν από όλες τις σπουδές της σοφίας, ώστε τελειωθείς με τη σύνεση και καθαρότητα σε λίγο χρόνο να φέρη κατά τη νεότητά του την επαινουμένη πολιά [τη σοφία των γηρατειών]· διότι κατά τον Σολομώντα «άσπρα μαλλιά είναι στους ανθρώπους η σύνεσις και γεροντική ηλικία ο ακηλίδωτος βίος».
7. Ήταν λοιπόν απαλός νεανίας, πολύ ωραίος στην όψι, όχι μόνο κατά τον εξωτερικό και αισθητό άνθρωπο, αλλά πολύ περισσότερο κατά το εσωτερικό και μη βλεπόμενο. Όταν τον είδε ο Θεός που βλέπει στην καρδιά τόσο πολύ εξελίχθηκε το νοερό και αθέατο κάλλος, ώστε να ευδοκιμήση να ενταχθή σ’ αυτόν και να διαμορφωθή μαζί με αυτό ένα πνεύμα και από εκείνον να τον καταστή καθ’ όλα θείον.
Πραγματικά ευρήκε τον μεν Δαβίδ άνδρα, τον δεν Δημήτριο, χωρίς να έχη καταγραφή ακόμη σε ηλικία ανδρών, αλλά πολύ νέον ακόμη, τον ευρήκε ανεπαίσχυντο εργάτη του κατά την καρδιά, εκπλήρωση των εντολών του· τον ευρήκε σκεύος εκλογής κατά τον Παύλο, να βαστάση το όνομά του ενώπιον εθνών και βασιλέων· τον ευρήκε «καθρέπτη ακηλίδωτο», δεκτικό και δεικτικό της υπερβατικής και απόρρητης καλλονής.
Εγώ ακούω να μεταφερθή σ’ αυτόν μυστικώς κι’ η φωνή «ιδού ο υιός μου που εδιάλεξα, στον οποίο ευαρέστησε η ψυχή μου· θα βάλω επάνω του το Πνεύμα μου και θα εκφέρει κρίσι στα έθνη»· και άλλους μεν θα μετασκευάσουν και από τους αναξίους που θα καταλάβουν «σαν, για να είναι αυτός στόμα μου», δε θα ελέγξη και θα καταισχύνη, και θ’ αποδείξη ότι είναι καταρτισμένοι για άλλους. Αν και αυτά έχουν γραφή για τον Χριστό, όμως εννοείται ότι θα χαρισθούν δι’ εκείνου σε όσους ζουν ακριβώς κατά το παράδειγμα εκείνου.
8. Ήταν λοιπόν και διδάσκαλος και απόστολος από εδώ ο Δημήτριος, ο σοφός και παρθένος και όσιος και θα μπορούσαμε να ειπούμε πάγκαλος και παναμώμητος, λαμπρυνόμενος διά της φύσεως και σπουδής και χάριτος. Στον Δημήτριο τότε, κατά το ειρημένο για τον Αυσίτη Ιώβ, «δεν υπήρχε όμοιος επάνω στη γη»· μάλλον δε με αυτόν τον κατά τα πάντα θείο ούτε ο ίδιος ο Ιώβ δεν ήταν όμοιος, με τον οποίο κάποτε κατά τη Γραφή «δεν υπήρχε όμοιος μεταξύ των ανθρώπων».
9. Πραγματικά και ο Ιώβ ήταν άμεμπτος, δίκαιος, θεοσεβής προηγουμένως, όπως εμφανίστηκε ύστερα και ο Δημήτριος. Αλλά εκείνος δεν είχε τον έπαινο από την παρθενία· από την παρθενία, η οποία ανέδειξε τον Δημήτριο στεφανωμένον νικητή από τη νεότητά του, και της φύσεως ανώτερον και με τους γύρω από τον Θεό αγγέλους εφάμιλλον. Έπειτα εκείνος εκτυπώθηκε στο σώμα με βαρειά πληγή παλαίοντας προς την αντίθετη κακία, αυτός δεν αντιπαρατάχθηκε έως το τέλος και μέχρι αίματος αγωνιζόμενου προς την κακία.
10. Αλλ’ ούτε για την παιδεία των λόγων έχει μαρτυρία ο Ιώβ, την οποία αυτός, ανάμικτη με τη χάρη του Πνεύματος, είχε όπλο και αμυντήριο ακαταμάχητο, οικοδομικό εργαλείο και γεωργική σκαπάνη και άροτρο, αν δε θέλης και γραφική πέννα και αλιευτικό άλλο παρόμοιο, καλλιεργώντας τον αμπελώνα του Κυρίου και παραχώνοντας στη γη τα ουράνια σπέρματα ή γράφοντας τα λόγια της αθάνατης ζωής «όχι σε λίθινες πλάκες, αλλά σε σάρκινες πλάκες καρδιάς», φυσικά όσες είναι άξιες για την καταγραφή, ή με τη σαγήνη του λόγου πιάνοντας τη Θεσσαλονίκη, την Αττική, την Αχαΐα, μάλλον δε όσην περιβάλλει τώρα και όση φθάνει με τα μύρα και τα θαύματα και με την σε όλα αφθονία της χάριτος.
Διότι ο Δημήτριος ήταν και τότε θαύμα για την οικουμένη στα θεία λόγια, ως ευωδία Χριστού κατά τον Παύλο τόσο για τους σωζομένους όσο και για τους αφανιζομένους, στους τελευταίους οσμή θανάτου για θάνατο, στους πρώτους οσμή ζωής για ζωή.
Αυτής της ευωδίας αμοιβή κατάλληλη δεν μπορώ να ειπώ τα δοσμένα από τον Θεό μύρα και θαύματα στο λείψανο του Μεγαλομάρτυρος. Διότι τι είναι τα παρόντα, ακόμη και αν είναι μεγάλα και θαυμαστά, συγκρινόμενα με τα διδόμενα σ’ αυτόν από τον Θεό στους ουρανούς, καθώς και τα αποκείμενα [τα αγαθά που φυλάσσονται στον ουρανό για την αιωνιότητα];
Και με την υπερβολική δόξα δεν δοξάζεται το δοξασμένο· αλλά πάντως αυτά είναι σε όλους περιφανέστατο δείγμα, πως εκείνος ευρισκόμενος στον παρόντα βίο ακόμη ήταν ευωδία Χριστού και οσμή ζωής στους προθύμους να υπακούουν.
Συνεχίζεται
Απόσπασμα από την 49η ομιλία του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά, αρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης, όπως δημοσιεύεται στον τόμο, «Γρηγορίου Παλαμά, έργα 11» των Πατερικών Εκδόσεων «Γρηγόριος ο Παλαμάς».