Παναγιώτης Χρήστου
Καθηγητής πανεπιστημίου
Η εκκλησία Θεσσαλονίκης κατά την εισβολή των Νορμανδών
Κατά τις πρώτες ημέρες της λατινικής κατοχής οι θύρες των εκκλησιών παρέμεναν ανοικτές για να διευκολύνονται οι επιδρομείς στις λεηλασίες τους.
Και φυσικά δεν ήταν δυνατή η τέλεση των ιερών ακολουθιών.
Όταν επέρασεν η πρώτη φάση των αρπαγών, άρχισε η λειτουργία των ναών, πάντοτε με κάποια δυσκολία, που προερχόταν από το γεγονός ότι τα πλάγια κλίτη των μεγάλων ναών είχαν καταληφθεί από τους Λατίνους εκκλησιαστικούς, οι οποίοι με τις θορυβώδεις εκδηλώσεις τους παρεμπόδιζαν την ομαλή τέλεση της λατρείας.
Αξιομνημόνευτο είναι το μαρτυρούμενο από τον Ευστάθιο ότι στην ιστορούμενη περίοδο ο μεν ναός του Αγίου Δημητρίου είχε για σήμαντρα μεγάλους μεταλλικούς κώδωνες, ο δε μητροπολιτικός ναός είχε ξύλινα σήμαντρα, που τα εκτυπούσαν οι ιεροκήρυκες.
Δεν είχε γενικευθεί ακόμη η χρήση της καμπάνας σε όλους τους ναούς.
Ο Αλδουίνος έπειτα από παράκληση του Ευσταθίου, έδειξε πολλή κατανόηση.
Τα κατώτερα στελέχη των Νορμανδών απαιτούσαν να πέσουν όλες οι εκκλησιαστικές κεφαλές της πόλεως και αντί αυτών να διορισθούν Λατίνοι.
Ο Ευστάθιος έπεισε τον κόμητα όχι απλώς να απαλλάξει αυτόν τον ίδιο από κάθε απειλή φόνου ή καθείρξεως, αλλά και να ευεργετήσει ποικιλοτρόπως την Εκκλησία σ’ αυτές τις δύσκολες ώρες.
Αποτέλεσμα αυτών των προσπαθειών ήταν να μη εγκατασταθεί στη Θεσσαλονίκη λατινική ιεραρχία, όπως επρόκειτο να συμβεί το 1204.
Η μνήμη του Αγίου Ευσταθίου Αρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης τιμάται στις 20 Σεπτεμβρίου.
Από το βιβλίο της Ιεράς Μητρόπολης Θεσσαλονίκης, «Άγιος Ευστάθιος, Πρακτικά Θεολογικού συνεδρίου εις τιμήν και μνήμην του εν Αγίοις Πατρός ημών Ευσταθίου Αρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης (7-9 Νοεμβρίου 1988)», Θεσσαλονίκη.