Κείμενο: Στέλιος Κούκος
Η λαμπρή γιορτή της Αγίας Θεοδώρας της εν Θεσσαλονίκη, της θαυματουργού και μυροβλύτιδας στις 3 Αυγούστου αποτελεί μια διαβατήρια γιορτή, ένα πέρασμα δηλαδή και τοπικό πάσχα, για τη συνάντηση με τις μεγάλες εορτές της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος και της Κοίμησης (Μετάσταση) της Υπεραγίας Θεοτόκου, το Πάσχα του καλοκαιριού.
Η Αγία Θεοδώρα υπερέβη τον κοινό βίο των ανθρώπων, ακόμη και των μοναχών, και αποτέλεσε ένα «σκάνδαλο» αγιότητας και κατά Χριστόν μεταμορφώσεως στην καρδιά της μεγαλούπολης Θεσσαλονίκης την οποία μετέτρεψε σε ασκητικό τοπίο: μια εσώτερη ησυχαστική έρημο, απομακρυσμένο υψηλότατο όρος προσευχής, απομονωμένο απόκρημνο σπήλαιο, όαση αγιότητας.
Και, τελικά, η ίδια μετεβλήθη σε μια περίβλεπτη πόλη επάνω όρους κειμένη με τη Θεσσαλονίκη να αντανακλάται διά παντός στη διά Χριστόν πυρπολημένη και εξαγιασμένη καρδιά της.
Η Αγία Θεοδώρα αποτέλεσε ένα πρότυπο αρετής και πνευματικότητας που η εγκατάλειψη των εγκοσμίων δεν την μετέθεσε από τον κόσμο και τους ανθρώπους, αλλά διά του πνευματικού Κόσμου τον οποίο ενστερνίστηκε και στολίστηκε ήρθε σε πλήρη σύμπνοια με τον όλο βίο και τους ανθρώπους.
Ζώντας στο πολύβουο κέντρο της Θεσσαλονίκης, ούτε καν στην Άνω Πόλη της, «γειτόνεψε», αρχικά, με τα άκρα της πρωτεύουσας της ουράνιας Άνω Πόλης και τελικά πολιτογραφήθηκε σε κάτοικο της. Μια Ανωπολίτισσα Αγία, ένα ανεπανάληπτο πρότυπο, χαρισματούχο, λαμπρό, ευώδες μύρα φέρουσα, πλήρης χάριτος και αγιότητας.
Η πνευματική απάθεια την οποία αξιώθηκε την έκανε απόμακρη από κάθε κακία του κόσμου και τη συνέδεσε με τους ανθρώπους μέσω της προσωπικής της αρετής: τη φιλανθρωπία και τη φλεγόμενη αγάπη η οποία την πυρπολούσε.
Έτσι, όσοι κατέφευγαν στο μοναστήρι του Αγίου Πρωτομάρτυρα Στεφάνου, όπως ονομαζόταν τότε το μοναστήρι, έσπευδε, αμέσως, να τους φροντίσει και να ικανοποιήσει τα αιτήματά τους.
Ούτε η μοναχική της άσκηση και ο ησυχασμός τής απαγόρευαν την υλική και πνευματική συνδρομή και προσφορά προς τους ανθρώπους ούτε οι έγνοιες και τα προβλήματά τους διατάρασσαν την ησυχαστική της άσκηση.
Η Αγία ήταν μια διαρκής γιορτή και πανήγυρις που γλεντούσε τη μοναχική της ζωή, όπως θα έλεγε ο Γέροντας Βασίλειος Ιβηρίτης (Γοντικάκης). Βίωνε μια αληθινή ένθεη ψυχαγωγία με πλήρες δόσιμο στον Χριστό και στους ανθρώπους.
Η Αγία Θεοδώρα σ’ αυτήν την υπέρλαμπρη γιορτή και το αναστάσιμο πανηγύρι που έζησε φαίνεται σαν να βρισκόταν σε άμεση σύνδεση με τους Ουρανούς. Και αυτό μοιάζει να είναι αδιαμφισβήτητο, αφού και οι Ουρανοί άφηναν κάποια… παράθυρά τους ανοιχτά για να βλέπουν οι άνθρωποι πώς αποδέχονταν την εύχαρη και ιδιαίτερα πρόθυμη άσκηση της βαριάς καλογερικής της Αγίας, την οποία η ίδια πραγματοποιούσε ως φιλότιμη άσκηση χαράς.
Μια αξιοπρεπή και μεγαλοπρεπή προσπάθεια που ελάφρυνε τους κόπους της ασκήσεως, μετατρέποντας τους σε τρόπους ευχαριστίας και μετοχής στην Θεία χάρη και την παραδείσια χαρά.
Η Αγία Θεοδώρα αποτέλεσε ένα παράλληλο πνευματικό κέντρο και έναν παράλληλο πνευματικό κόσμο, μέσα στον κόσμο της μονής και της Θεσσαλονίκης.
Μια πραγματική αγιοπνευματική ποίηση. Ήταν με την όλη ζωή της μια πνευματική ποιήτρια και η ίδια το πιο εξαίσιο ποίημα.
Όπως είπε, εξάλλου, ο Άγιος Πορφύριος: «Για να γίνει κάποιος Χριστιανός πρέπει να γίνει ποιητής»!
Και ίσως η μεγάλη ποίηση δεν γράφεται με λέξεις, αλλά με την προσφορά και το δόσιμο. Το δικό της κένωμα στις συμμονάστριές της και στους Θεσσαλονικείς ήταν καρδιακά ποιήματα. Η εκούσια και εθελοντική της υπερπροσφορά, το άδειασμα-μοίρασμά της δεν ήταν μια ατομική έκφραση, αλλά έκφραση και απόδοση ενός κόσμου χάριτος στον οποίο δόθηκε, ψηλάφησε με όλη της την ύπαρξη και σε αυτόν συμμετείχε, ζούσε και εξέφραζε ποιητικά! Ήταν μια ευλογία!
Η Αγία Θεοδώρα έζησε αγγελικό βίο αν όχι αρχαγγελικό. Η Θεσσαλονίκη αξιώθηκε να φιλοξενήσει μέσα στο πλήρες σώμα της, ιστορικό και πνευματικό, έναν άνθρωπο-κόσμο, κόσμημα, στολίδι, ποίημα που ο δοξασμός του, η θέωσή του ταυτοποιήθηκε έκδηλα εκ Θεού και απτά και αδιαμφισβήτητα.
Ο Θεός βρέχει επί δικαίους και αδίκους και αυτό αποτελεί μια προσφορά υλικής χάριτος και ζωής την οποία οι άνθρωποι την αξιοποιούν τόσο για τις σωματικές και υλικές τους ανάγκες τους όσο και προς δοξολογία του δωρεοδότη Θεού.
Τι συμβαίνει, όμως, στην περίπτωση, της μεγάλης Κυρίας της Θεσσαλονίκης, Αγίας Θεοδώρας το σκάνδαλο αγιότητος, όπως την αποκαλέσαμε;
Και ποιο είναι το αδιαμφισβήτητο της συμμετοχής των Ουρανών στο βιωματικό της πανηγύρι;
Πώς σχετίζεται με τη βροχή που ζωογονεί τους ανθρώπους που προκαλεί και φέρνει δοξολογία στα χείλη των ανθρώπων;
Ως προς αυτό ο νους μας πάει, πάντα, στο ασκητικό «ανδραγάθημα», μάλλον γυναιγάθημα ή πιο απλά στον άθλο της μοναχικής υπακοής που πραγματοποίησε κατά τη διάρκεια μιας χειμωνιάτικης νύχτας με βροχή και παγωνιά.
Όταν, δηλαδή, η μοναχή Θεοδώρα έπρεπε να μείνει στην αυλή της μονής και στο «έλεος» των καιρικών συνθηκών, σύμφωνα με τον κανόνα που της έβαλε η ηγουμένη της μονής, η ομολογήτρια Άννα.
Έτσι, αφού η βροχή διαπέρασε τη λιτή της μοναχική ενδυμασία και τα νέφη απομακρύνθηκαν και σταμάτησε να βρέχει και έπεσε περισσότερο η θερμοκρασία, τότε τα νερά της βροχής που έπεσαν στην αυλή μεταβλήθηκαν σε πάγο.
Και τότε και η μοναχή Θεοδώρα στολίστηκε με μοναδικά λαμπερά και φανταχτερά κοσμήματα, παράσημα που αντανακλούσαν μέσα στη χειμωνιάτικη νυκτιά το στερέωμα, τα αστέρια και το φεγγάρι, αφού πάγωσε όλη η ενδυμασία της.
Η ίδια, όμως, πολίτης από τότε της ουράνιας Άνω Πόλης, ομολόγησε πως ένιωθε σαν να βρισκόταν σε λουτρό. Κάτι που μας θυμίζει το Σάρωφ και τη συνομιλία του Αγίου Σεραφείμ με τον Νικόλαο Μοτοβίλοφ. Ο τελευταίος, μπροστά στον μεταμορφωμένο Άγιο, εν μέσω χειμώνος και μέσα στο χιονισμένο δάσος, ένιωθε σαν να βρισκόταν σε λουτρό και υπερκόσμιες ευωδίες να τον κατακλύζουν.
Αυτή ήταν η εκλαμπρότατη Αγία Θεοδώρα που τα τρομερά στοιχεία της φύσης δεν μπορούσαν να καθυποτάξουν το σώμα της, το φρόνημά της, την πυρπολημένη καρδιά της. Η αγιασμένη της ψυχή προσδιόριζε την όλη ύπαρξή της, και την καθόριζε ψυχί τε σώματι και τίποτε δεν μπορούσε να την αλλοιώσει κακώς. Μάλλον η καλή αλλοίωση που έπασχε αγίαζε και τον ευρύτερο χώρο και κόσμο που ζούσε!
Όσο για την βροχή και τους πάγους που εκείνο το βράδυ προσπάθησαν να την καταβάλουν και να την εκτρέψουν από τη φιλότιμη υπακοή, την άσκηση και το δόσιμό της έγιναν μετά την κοίμησή της ευώδη έλαια!
Μύρα τα οποία έρρεαν, συγχρόνως, ως από φρέαρ από το άφθαρτο ιερό σκήνωμα της, την καντήλα και την εικόνα της! Κάτι, πρωτόγνωρο, και μοναδικό, ίσως, στην αγιολογική παράδοση!
Τα ευώδη θαυματουργικά μύρα ανακήρυξαν αμέσως την αγιότητά της πέραν πάσης αμφιβολίας. Αυτή ήταν μια άμεση συνηγορία των Ουρανών και πλήρης αποδοχή της ευλογημένης βιοτής της!
Ήταν μια άμεση εκ Θεού συμμαρτυρία ως ευώδες χρίσμα της αγιότητάς της. Γιατί μόνον έτσι εξηγείται η επομβρία, η πολυομβρία, οι κρουνοί του ευώδους μύρου, η μυροβλυσία της και το θαυματουργικό χάρισμα που έλαβε…
Να έχουμε τις ευχές, τις ευλογίες, τις ευωδίες της!
Να είναι πάντα κοντά μας!