Βίος της Αγίας Θεοπίστης

Η οσία Θεοπίστη υπήρξε το πρώτο και μοναδικό παιδί που επέζησε από τα τρία που απέκτησε η οσία Θεοδώρα η μυροβλύτιδα. Γεννήθηκε στην Θεσσαλονίκη μετά την βίαιη φυγή των γονέων της το 825/830, από την Αίγινα εξαιτίας των συνεχών επιδρομών των πειρατών σ’ όλα τα νησιά του Σαρωνικού.

Η αγία Θεοδώρα με τον σύζυγό της αφιέρωσαν την κόρη τους στον Θεό, ως ευχαριστία που επέζησε από τις επιδημίες. Σε ηλικία επτά (7) ετών κείρεται μοναχή στο μονύδριο του Ευαγγελιστή Λουκά, που βρισκόταν στην κασσανδριωτική πύλη, στο ανατολικό μέρος της πόλης, και στο οποίο ηγουμένευε η συγγενής της και αδελφή του Αρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης Αντωνίου του Ομολογητή, Αικατερίνη.

Αμέσως μετά τον θάνατο της Αικατερίνης, η μονή του Ευαγγελιστού Λουκά διαλύθηκε. Η οσία Θεοδώρα, που στο μεταξύ είχε γίνει μοναχή στο μοναστήρι του αγίου Στεφάνου αφού είχε χηρεύσει, έλαβε την κόρη της εκεί, όπου και συναγωνίσθηκαν με θαυμαστό τρόπο στο σκάμμα της μοναχικής ζωής, κατορθώνοντας να νικήσουν, ύστερα από μεγάλους πειρασμούς που περιγράφονται στον Βίο της, τον δεσμό της σαρκικής συγγένειας προς χάρη της μοναχικής υπακοής.

Το έτος 868 η Θεοπίστη εξελέγη ηγουμένη της μονής του πρωτομάρτυρος Στεφάνου, ύστερα από την επίμονη άρνηση της οσίας Θεοδώρας να προσβληθεί σ’ αυτό το αξίωμα. Η διήγηση του βιογράφου της οσίας Θεοδώρας, Γρηγορίου Κληρικού, είναι σ’ αυτό το σημείο χαρακτηριστική. Η σαρκική κόρη έγινε πνευματική μητέρα της Θεοδώρας.

Η οσία Θεοπίστη απετέλεσε την βασικότερη πηγή για την σύνταξη του Βίου της μητέρας της, αγίας Θεοδώρας. Ένα θαυμαστό περιστατικό μαρτυρείται στο συναξάριο της οσίας Θεοδώρας (5 Απριλίου) που υπάρχει στο Κωνσταντινουπολιτικό Συναξάριο. Σύμφωνα μ’ αυτό στον τάφο της οσίας Θεοδώρας, μετά την ανακομιδή του λειψάνου της, ενταφιάστηκε αργότερα και η ηγουμένη της. Το σκήνωμα αυτό δεν θα μπορούσε να’ ναι κανένα άλλο εκτός από της κόρης της και συμμονάστριάς της, ηγουμένης Θεοπίστης.

Η εορτή της οσίας Θεοπίστης έχει επικρατήσει να τιμάται κατά την ημέρα της ανακομιδής του λειψάνου της οσίας Θεοδώρας, στις 3 Αυγούστου. Ο συνεορτασμός αυτός σχετίζεται άμεσα με την απεικόνιση των δύο οσίων γυναικών, τόσο στην λιθόγραφη εικόνα τους, που υπάρχει στην Ακολουθία του 1853, όσο και στις μεταγενέστερες εικόνες που αντλούν το θέμα τους απ’ αυτήν.

Αξίζει επίσης να σημειωθεί και η εορτολογική μετατόπιση της μνήμης της οσίας Θεοπίστης κατά μία ημέρα που σημειώνεται στην Ακολουθία του 1853. “Τῷ αὐτῷ μηνί τετάρτῃ Αὐγούστου μνήμη τῆς ὁσίας Θεοπίστης θυγατρός τῆς ἁγίας Θεοδώρας”.